شش مقاله : جهان بيني الهي و جهان بيني مادي - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٢ - انواع جهان شناسى

(( قرآن )) به (( نظر )) و (( تفكر )) درباره جهان نپرداخته اند , آنانكه به مرحله اى از جهانشناسى رسيده اند , تفاوتهائى ميان آنها در جهان شناسى هست , اما اين تفاوتها دو گونه است :

برخى به تفاوت در آنچه جهان بينى ناميده ميشود منجر ميگردد .

و برخى نه , زيرا برخى تفاوتهاى جهانشناسيها (( تفاوت كمى )) است و برخى (( تفاوت كيفى )) .

تفاوت كمى , يعنى اينكه يك فرد موجودات بيشترى مى شناسد و ديگرى كمتر , مثلا يكى موجودات بى جانرا مى شناسد و ديگرى هم بى جان ها را مى شناسد و هم جانداران را , يكى از احوال ستارگان يا خواص فيزيكى يا شيميائى اشياء بيشتر آگاه است و ديگرى كمتر , يكى عناصر را در عدد كمترى مى شناسد و ديگرى در عدد بيشتر , اين تفاوتها تأثيرى در آنچه (( جهان بينى )) ناميده ميشود ندارد .

يعنى نميتوان گفت كسيكه كلاس بالاترى از يك علم را طى كرده , از كسى كه در كلاس پائينتر است جهان بينى بهتر و كاملترى دارد , بلكه اساسا اين گونه اطلاعات درباره جهان , هر چند به مساله (( شناختن )) در مقابل (( احساس كردن )) مربوط ميشود , به مساله جهان بينى يعنى نوع تفسير و تحليل از كل جهان هستى كه مبنا و زير ساز عمل انسان واقع ميشود ربطى ندارد , اينكه مثلا عدد ستارگان چند هزار است يا چند ميليون يا چند ميليارد و يا عدد عناصر چهار تا است يا صد تا در عين اينكه شناخت ما را درباره قسمتى از جهان تغيير مى دهد , جهان بينى ما و طرز تلقى كلى ما را از جهان تغيير نمى دهد , مثل اينكه آگاهى ما درباره يك انسان كه چهل ساله است يا شصت ساله , دستها يا پاهايش پنج انگشتى است يا شش