ادب و آداب زائر - حسین انصاریان - الصفحة ٩٣

زين‌العابدين، امام باقر، حضرت صادق: و ديگر اولياي خدا در بقيع نايل شود، و به ميقات‌گاه پيامبر و ائمه و عاشقان حق مشرف شود، لباس احرام برتن کند، تلبيه گويد، و همچون پروانه برگِرد خانة يار طواف کند و... آيا اين همه نعمت، سپاس و تشکر لازم ندارد؟!

خواجه نصيرالدين طوسي مي‌گويد:

«باري، شکر از شريف‌ترين و برترين اعمال است، شکر تلافي نعمت است که به قول و فعل و نيت محقق مي‌گردد، و براي اين عبادت اشرف و افضل، سه رکن و سه اصل وجود دارد:

١. شناخت نعمت دهنده و صفاتي که شايستة حضرت اوست؛ شناخت نعمت به اين است که به حقيقت بداني همة نعمت‌ها ـ چه نعمت‌هاي باطني و چه ظاهري ـ از جانب اوست و غير او مُنعم واقعي وجود ندارد و واسطه‌ها و عللي که ميان ما و او در رسانيدن نعمت به ما قرار دارند، همه و همه جلوه‌گاه ارادة او و مسخّر حکم او و سربه فرمان حضرت او هستند و هيچ استقلالي در اين زمينه و زمينه‌هاي ديگر ندارند.

٢. حال؛ و آن فروتني و تواضع و سرور دروني در کنار نعمت است به اين که «نعمت» هديه و عطايي است که دلالت بر عنايت منعم به انسان دارد و نشانة اين فروتني و تواضع نيز اين است که به دنيا و آنچه در