حق اليقين - علامه مجلسى - الصفحة ٦٢ - (ششم) و من الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله و الله رؤف بالعباد
وارد شده است كه اين آيه در شأن مولاى مؤمنان نازل شد در شبى كه كفار قريش اتفاق كردند بر قتل حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و آن حضرت از جانب خداوند عالم مأمور شد كه از ايشان پنهان شود و بغار رود كفار قريش در آن شب در گرد خانه آن حضرت بر آمدند و انتظار صبح ميكشيدند و امر حقتعالى شد كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را در جاى خود بخواباند كه كفار گمان كنند كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و حضرت بيرون رود و چون حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اين بشارت را بحضرت امير داد شاد شد و بشكر اين نعمت كه جان شيرين خود را فداى جان سرور عالميان ميكند سجده شكر بجاى آورد و بر فراش آن حضرت خوابيد و صد شمشير برهنه مشركان را بر جان خود خريد و در آن وقت اين آيه نازل شد و نزول آيه را در شأن آن حضرت اكثر مخالفان در كتب تفسير خود بطرق متعدده روايت كردهاند مانند فخر رازى در تفسير كبير و نيشابورى در تفسير و ثعلبى در تفسير و حافظ ابو نعيم در نزول آيات و احمد در مسند و سمعانى در فضائل و غزالى در احياء و ساير مورخين و محدثين و شعرا.
و ما در اين رساله بچند روايت ثعلبى و ابو نعيم اكتفا مينمائيم: ثعلبى در تفسير مشهور خود از سدى از ابن عباس روايت كرده است كه اين آيه در شأن على (ع) نازل شد در شبى كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بغار رفت و على بن أبي طالب (ع) در فراش آن حضرت خوابيد و ايضا روايت كرده است كه چون حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اراده هجرت بسوى مدينه نمود حضرت امير (ع) را در مكه گذاشت كه قرضهاى آن حضرت را ادا كند و امتهاى مردم را كه نزد آن حضرت بود بايشان رد كند و در شبى كه خواست حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بغار رود مشركان خانه آن حضرت را احاطه كرده بودند امر كرد على بن أبي طالب (ع) را كه بر فراش آن حضرت بخوابد و فرمود كه برد خضرمى سبزى كه من بر خود ميپوشم در شبها بر خود بپوش و در ميان رختخواب خواب من بخواب اگر خدا خواهد مكروهى بتو نخواهد رسيد پس حضرت چنين كرد و حقتعالى وحى كرد بسوى جبرئيل (ع) و ميكائيل كه من ميان شما برادرى قرار دادهام و عمر يكى از شما را درازتر از ديگرى گردانيدهام كداميك از شما ديگرى را بر خود اختيار ميكنيد بطول زندگانى پس هيچ يك دست از طول زندگانى خود برنداشتند و اختيار طول حيوة ديگرى بر خود نكردند حق تعالى وحى كرد به ايشان كه چرا شما مثل على بن أبي طالب نبوديد كه من او را با محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم برادر كردم و بر فراش او خوابيد و جان خود را فداى او گردانيد و زندگانى محمد را بر زندگانى خود اختيار كرد اكنون برويد بسوى زمين و او را از شر دشمنان محافظت نمائيد پس هر دو بسوى زمين آمدند و جبرئيل عليه السّلام نزديك سر حقپرور حضرت امير عليه السّلام