مباحثی درباره حوزه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠٦ - ١ـ خودسازى، تزكيه و تهذيب نفس
اما انسان ضعيف الايمان و خداى نكرده مبتلاى به نفاق هيچوقت خود را متهم نمى كند، هر جا مشكلى پيش بيايد مى گويد: «تقصير مردم است»، اگر كسى نيز از او انتقاد كند، حاضر به پذيرفتن نيست و ناراحت مى شود.
خداى متعال اوصاف اهل فساد را اينگونه بيان مى كند: «اِذا قيلَ لَهُ اتَّقِ اللّهَ أَخَذَتْهُ العِزَّةُ بِالاِثمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمَ ولَبِئْسَ المِهادِ»[١]. اما وقتى به مؤمن بگويند كه از خدا بترس، سر خود را به زير مى اندازد و فكر مى كند كه، گذشته از قضاوت ديگران، آيا واقعاً وظيفه خود را انجام داده است يا نه.
اگر كسى به ما بگويد: «تو عيب دارى» آيا واقعاً مى نشينيم و به دنبال عيب خود مى گرديم يا بدون درنگ، پاسخ مى دهيم كه «خير، تو بى خود مى گويى، چرا اهانت مى كنى؟»
بيشتر به خود بپردازيم و اين آيه شريفه را جدّى بگيريم: «يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا عَلَيكُم أَنفُسَكُم»[٢]. بايد در صدد شناخت عيوب خود باشيم. اگر خود نفهميديم و نفس حيله گر عيوب ما را بر ما مخفى كرد از دوستان كمك بگيريم، از آنها بخواهيم كه عيبهاى ما رابگويند. امام صادق(عليه السلام) در حديثى مى فرمايد: «أَحَبُّ اِخواني اِلَىَّ مَن أَهدى اِلَىَّ عُيُوبي»[٣]. آن حضرت در باره كسى كه عيوبش را به او بازگو نمايد دعا مى كند و از اين عمل به «اهداء» تعبير مى كند يعنى، كسى كه عيب او را بگويد، بزرگترين هديه را به او داده است. ما نيز بايد اينگونه باشيم و چنين آمادگى را داشته باشيم كه اگر شخصى عيوبمان را به ما تذكر داد، نه تنها ناراحت نشويم، بلكه خوشحال شويم و از او تشكر كنيم، مثل آينه. آيا اگر آينه اى ژوليدگى
١ سوره بقره: ٢٠٦.
٢ سوره مائده: ١٠٥.
٣ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٨، باب ٢٣، ص ٢٤٩، روايت ١٠٨.