مباحثی درباره حوزه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٥ - وضعيت برنامه و دروس حوزه
آورد. به عنوان مثال به گونه اى برنامه ريزى شود كه بجاى صرف وقت براى خواندن كتابهاى متعدد، چند كتاب باكيفيت خوب خوانده شود كه البته معناى اين سخن كاستن از عمق مطالب نيست.
بطور كلى، مى توان هر علمى را با پيمودن راههاى كوتاهتر و به نحو بهتر آموخت. اينگونه نيست كه راه تحصيل علوم حوزوى نيز منحصر به آموختن كتابهاى امثله، انموذج، سيوطى، مغنى و... باشد و پس از صرف چهار سال عمر، طلبه نتواند يك مقاله عربى بنويسد يا به عربى سخن بگويد و يا حتى يك صفحه عربى را بى غلط بخواند و به خوبى ترجمه كند.
اگر برنامه صحيحى اجرا شود ممكن است روحانى در مدت كوتاهترى بتواند هم عربى بخواند، هم به زبان عربى بنويسد و هم بدان سخن بگويد. اگر به جاى تكرار قواعد و نقل اقوال افرادى مثل ابن عصفور و ابن جماعه بيشتر بر تمرين تكيه شود و قواعد لازم خوانده و عمل شود بهتر است. البته اين كارها و برنامه ها احتياج به زحمت دارد و به آسانى قابل اجرا نيست.
وضع حركت علمى امروز دنيا با بيست يا سى سال پيش بسيار تفاوت دارد. در آن زمان، اگر مى خواستيم نظرات ملاصدرا را جستجو كنيم بايد همه كتابهاى او را زير و رو و خلاصه بردارى مى كرديم تا ببينيم در هر كتابى چه مطلبى نوشته است. متأسفانه در بسيارى از موارد هنوز هم اينگونه عمل مى شود ولى امروز كامپيوتر در زمان بسيار كوتاهى مى تواند همه اين اطلاعات را به ما بدهد.
براى ايجاد تحوّل فرهنگى، لازم است يك سلسله كارهاانجام گيرد: در خود حوزه بايد بحث شود و مقالات و كتابهايى نوشته شود تا زمينه