مباحثی درباره حوزه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٥ - حوزه و كاستي ها
با اين همه نيازى كه در جامعه وجود دارد، اگر روحانيت كارى انجام ندهد در روز قيامت چه پاسخى خواهد داشت؟ آيا درست است كه بگوييم هر كارى كه ديگران انجام مى دادند ما نيز انجام مى داديم؟ عدم ايفاى وظيفه از سوى ديگران مجوّز كار نكردن ما نمى شود. بعلاوه، شايد ديگران اصلا نيازى احساس نكرده باشند. بايد مواظب باشيم و در انجام تكاليف شرعى خود سستى نكنيم. با مقدّس بازى كارى از پيش نمى رود و دين خدا ضايع مى شود. بهوش باشيم، مسؤوليتها را درك كنيم، راه چاره اى بينديشيم و نقايص را بر طرف كنيم! بايد در برنامه ها و كتب درسى و شيوه آموزش تجديدنظر كنيم و شيوه هاى ديگرى را بكار بگيريم كه در مدّت كوتاهترى نتايج بهترى ببخشد.
ممكن است گفته شود كه ما در طول تاريخ روحانيت افرادى داشته و داريم كه خدمات ارزنده و شايسته اى انجام داده اند، پس معلوم مى شود كه حوزه توانايى تربيت چنين افرادى را دارد بنابراين، اگر نقصى هست از ناحيه افراد روحانى است وگرنه نظام آموزشى حوزه نقصى ندارد چون همين نظام آموزشى افرادى مانند مرحوم مدّرس، امام خمينى(رحمه الله)علامه طباطبايى، شهيد مطهرى(رحمهم الله)و... تربيت كرده است. در پاسخ بايد گفت كه اين توهّمى بيش نيست، زيرا وقتى كارآيى يك نظام آموزشى را مورد ارزيابى قرار مى دهيم نبايد روى استثناها حساب كنيم. در اين مورد، اكثريت افراد اين نظام محصول آن به حساب مى آيند، نه افراد استثنايى كه ويژگيهاى خاصى دارند.
همچنين ممكن است سؤال شود كه مگر همين كتب حوزوى نبود كه افرادى امثال مرحوم شيخ انصارى و مطهرى(رحمهما الله) تربيت كرد؟ اگر چنين است پس چرا اين كتابها بايد عوض شود؟ واضح است كه اين اعتراض نيز