مباحثی درباره حوزه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٠٢ - فلسفه

تعريف، فلسفه يعنى اثبات مسائل از راه برهان عقلى. اثبات توحيد در آيه «لَو كانَ فيهِما آلِهَةٌ اِلاَّ اللّهُ لَفَسَدَتا»، هم بوسيله يك برهان عقلى است. پس در قرآن نيز فلسفه موجود است. خلاصه سخن آنكه، براى اينكه قدرت فكرى برترى داشته باشيم و بتوانيم در مقابل شبهاتى كه ديگران مطرح كرده اند پاسخهاى مناسبى بدهيم بايد درس فلسفه بخوانيم.

برخورد متعصبانه نسبت به فلسفه سابقه زيادى دارد. در حوزه هاى عليمه دو گرايش متضاد نسبت به علوم معقول وجود داشته است. عده اى به شدت از آن حمايت مى كرده اند كه البته در اقليت بوده اند، گروهى نيز به سختى با آن مخالفت مى كرده اند و حتى طرفداران فلسفه را كافر مى دانسته اند كه متأسفانه اينگونه موضع گيريهاى سرسختانه تا كنون باعث ركود اين علم شده است.

اگر شيعيان، در فقه و اصول، از لحاظ كيفيت، در دنيا پيشرفت كرده اند اين پيشرفت به مقدار زيادى مرهون بحثهاى آزادانه اى است كه در مسائل اين علوم، در حوزه ها، انجام مى گرفته و مى گيرد يعنى مسائل فقهى در حوزه علميه توسط استادان متعدد تدريس مى شود، آنچنان كه هر كدام نظريات كاملا متفاوتى را بيان مى كنند. مرحوم آية الله العظمى بروجردى(رحمه الله) و مرحوم آية الله سيد محمد تقى خوانسارى(رحمه الله) بطور همزمان، هر دو مبحث نماز جمعه را تدريس مى كردند اما يكى از آنها آن را واجب عينى مى دانست و ديگرى با وجوب عينى آن مخالف بود. طلابى بودند كه در هر دو درس شركت مى كردند و از نظريات متفاوت هر دو استاد آگاه مى شدند، دلايل آنها را مى شنيدند و قضاوت مى كردند.