كرده‎اند، كامل نيست. تكيهٔ آنان عمدتاً بر روي يك سلسله عواملي بوده است كه در دسترس همگان بوده، مي‎توانستند بر روي آن‌ها تجربه داشته باشند. طبيعي است كه هرگاه يك جامعه‎شناس در مقام بيان يك تئوري برمي‎آيد، براي اثبات آن بايد از تجربه‎هاي اجتماعي كمك بگيرد. عوامل اجتماعي متعارف از مواردي است كه پژوهشگران مي‎توانند روي آن تجربه كنند؛ ولي وحي از اموري است كه در اختيار هر كسي نيست و از اين‌رو جامعه‎شناس نيز نمي‎تواند دربارهٔ ماهيّت و تأثيرات وحي تحقيق كند؛ بلكه تنها مي‎تواند آن را به‌عنوان يك عامل تاريخي مورد مطالعه قرار دهد. به عبارت ديگر، جامعه‎شناس تنها مي‎تواند از طريق مطالعهٔ تاريخ به شناسايي افرادي بپردازد كه در يك زماني چنين اعتقادي داشتند و به‌واسطهٔ اين اعتقادشان، رفتارهاي متناسب با آن را هم انجام دادند. امّا اين از حيطهٔ كار جامعه‎شناس خارج است كه در مورد حقيقت و ماهيت وحي مطالعه كند. در واقع فعاليت يك جامعه‎شناس، فعاليت دستوري نيست تا در مورد «چه بايد كرد» و «چه نبايد كرد» سخن به ميان آورد، بلكه فعاليت او، يك فعاليت توصيفي است. پس جامعه‎شناس، اگر هم بخواهد براي بهبود زندگي اجتماعي، راه‎كاري را نشان دهد، از اموري مي‎تواند بهره گيرد كه قابل تجربه باشد؛ ولي پديدهٔ وحي، حتي در زماني كه عينيت داشته باشد و بر پيغمبري نازل شده باشد، براي ديگران قابل تجربه نيست، زيرا وحي رابطه‎اي شخصي و باطني ميان پيامبر و خداوند متعال است و قابل تجربه براي ديگران نيست.

بايد توجه داشت كه اين امر را نمي‎توان به عنوان نقصي در كار جامعه‎شناسان دانست، زيرا حوزهٔ فعاليت آن‌ها بررسي پديده‎هاي قابل تجربه است و پرداختن به اموري غير قابل تجربه نظير وحي، در حيطهٔ كاري آنان نمي‎باشد. سپس در پاسخ به اين سؤال كه واقعاً چه عواملي در زندگي انسان مؤثر است و بايد به چه عواملي بها داد و از چه موانعي احتراز نمود؟ نه‎‌تنها جامعه‎شناس؛ بلكه روان‎شناس اجتماعي نيز مطلب قابل توجهي براي اراية‎