انقلاب اسلامی و ریشه های آن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢١ - الف ـ سركوب حركت هاي ديني و آزادي خواهانه

مي‌آورد. وي در دورهٔ سوم مجلس شوراي ملي، علاوه بر وظيفهٔ نظارتي، سمت نمايندگي مردم تهران را نيز بر عهده داشت و به دليل اشغال ايران در جنگ جهاني اول، به کرمانشاه مهاجرت کرد و در آن‌جا با ياري ملّيون، به منظور مقابله با اشغالگران، دولت موقت ملي را تشکيل داد و او وزير عدليه و اوقاف اين دولت گرديد. پس از پايان جنگ جهاني اول، مدرس به تهران بازگشت و در مدرسهٔ سپه سالار مشغول تدريس فقه و اصول گرديد.

مدرس از جمله کساني بود که با قرارداد ننگين ١٩١٩، که دولت وثوق‌الدوله با انگليس منعقد کرده بود، به شدت مخالف بود. سرانجام نيز با مخالفت او و ديگر شخصيت‌ها و نيز مقاومت احمد شاه قاجار، دولت انگليس درصدد جانشين مناسبي براي احمد شاه افتاد و در نتيجه رضاخان را با يک کودتا و فراهم نمودن زمينه‌هاي لازم، به جاي او بر سر کار آورد. اين امر نتوانست مخالفت مدرس را فروکش کند، بلکه به قدرت رسيدن رضاخان را ناشي از نفوذ بيگانگان مي‌دانست و به شدت با اين امر به مخالفت برخاست. مدرس در اين راه رنج زندان را تحمل كرد.

مدرس در دروه‌هاي بعدي نيز به مجلس راه يافت و همچنان با استبداد رضاخان و استعمار انگليس به مبارزه برخاست و با سخنراني‌هاي آتشين، مردم را در جريان امور قرار مي‌داد. همين امر رضاخان را به وحشت انداخت و همواره درصدد بود اين مانع را از پيش پاي خود بردارد. مدرس از کساني بود که نيروي عظيم روحانيت و مردم را به مقابله با استبداد رضاخان و استعمار انگليس سوق داد و در نتيجه حرکت‌هاي عظيم مردمي شکل گرفت. از اين رو، رژيم درصدد حذف فيزيکي او، به هر طريق ممکن، برآمد. مدرس در ٧ آبان ١٣٠٥ در راه مدرسهٔ ‌سپهسالار، مورد حملهٔ مسلحانه قرار گرفت و مجروح گرديد. در انتخابات مجلس هفتم، نام مدرس از لیست منتخبان مردم حذف گرديد و اعلام شد که او حتي نتوانسته يک رأي را به خود اختصاص دهد! رضا خان به اين هم اکتفا نکرد و از