اگر از پيروان مكتب ماركس در مورد چگونگي وقوع انقلاب اسلامي سؤال شود، آنان در پاسخ خواهند گفت كه مردم فقير، آنتي‌تز جامعهٔ سرمايه‎داري ايران بودند كه عليه طبقهٔ سرمايه‎دار قيام كردند به پيروزي رسيدند. در واقع، با تركيب تز و آنتي‌تز، سنتز به وجود آمد. اما كمونيست‌ها در مورد انقلاب اسلامي معتقدند كه اين انقلاب، هنوز، به‌طور كامل، به نفع كارگران نبوده است. از اين‌رو انقلاب كمونيستي ديگري محقق خواهد شد كه اين خلأ را جبران كند. نظر شما راجع به اين پيش‌بيني چيست؟ آيا با توجه به اشتباه مارکسيست‌ها نسبت به پيش‌بيني موارد ديگر، آيا اين پيش‌بيني نيز محقق خواهد شد؟ در صورتي که جواب مثبت است، علّت ناکامي اين نظريه را در چه مي‌دانيد؟ اين بحث را با دوستان خود به گفت‌وگو گذاريد.

علاوه بر اشکالي که ذکر گرديد، مارکس نظريهٔ خود را بر مبناي ديدگاه تضاد و مادي‌گرايي ديالکتيک بنا نهاد که بر آن اشکالات فراواني وارد است. [١]

از ديدگاه اسلام نيز مادي‌گرايي مارکسيسم به شدت رد مي‌شود. بر اساس آموزه‌هاي اسلامي، دو عامل لازم براي پيروزي واقعيِ جامعه، ايمان و عمل صالح است:

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَي لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُون؛[٢] خدا به كساني از شما كه ايمان آورده، كارهاي شايسته كرده‏اند، وعده داده است كه حتما آنان را در اين ســرزمين جــانشين [خـــود] قرار دهــد، هــمان‌گونه كه كســـاني را كــه پيش از

١. رك: مرتضي مطهري، مقدمه‌اي بر جهان‌بيني اسلامي، ص٣٦١ ـ ٤٥٦. و: محمدتقي مصباح يزدي، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، ص٢٧٥ ـ ٣٠٥. و: محمدتقي مصباح يزدي، نقدي فشرده بر اصول مارکسيسم، ص١٣ ـ ٢٦٧. و: آلوين استانفورد کوهن، تئوري‌هاي انقلاب، ص١٠٩ ـ ١١٦.

[٢] نور (٢٤)، ٥٥.