و حكام هستند و از اين جهت بر مردم واجب است كه از آنان اطاعت كنند. در مقابل، اهل‌‌بيت(عليهم السلام) با استناد به رواياتى كه از پيامبر(صلى الله عليه وآله) وارد شده بود، امامان معصوم(عليهم السلام) را به عنوان «اولى‌‌الامر» معرفى مى‌‌كردند.از جمله در روايتى ابوبصير از حضرت امام باقر(عليه السلام) نقل مى‌‌كند كه حضرت فرمود: «آيه«أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُم...»[١] در شأن اميرالمؤمنين(عليه السلام) نازل شده است». ابوبصير مى‌‌گويد: مردم به ما مى‌‌گويند: چه چيز مانع شد كه خداوند اسم على و اهل‌‌بيت (عليهم السلام) را در قرآن ذكر نكند؟ حضرت فرمود: به آنها بگو: خداوند نماز را بر رسولش فرستاد و نامى از سه يا چهار ركعتى بودن آن نبرد تا آنكه پيامبر(صلى الله عليه وآله) آن را تفسير كرد. حج را خداوند فرستاد و نفرمود هفت بار طواف كنيد، تا آنكه پيامبر آن را تفسير فرمود؛ و خداوند آيه « أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» را در حق على و حسن و حسين(عليهم السلام)نازل فرمود و پيغمبر (صلى الله عليه وآله) درباره على (عليه السلام)فرمود:«مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ؛ هر كه من مولاى او هستم على نيز مولاى اوست.»[٢]

پس وقتى خداوند در قرآن از اولى‌‌الامر ياد مى‌‌كند، گرچه ما مى‌‌دانيم كه منظور خداوند هر حاكم قلدر و زورگويى نيست، اما مصداق اولى‌‌الامر را نيز نمى‌‌شناسيم و براى شناخت مصاديق اولى‌‌الامر كه خداوند اطاعتشان را واجب شمرده بايد به كلمات پيامبر(صلى الله عليه وآله) مراجعه كنيم. چون آن حضرت علاوه بر آن كه گيرنده وحى هستند، مبيّن و مفسّر وحى نيز هستند و سخنان ايشان و ائمه

[١] نساء،٥٩. [٢] عَنْ أَبِى بَصِير عَنْ أَبِى جَعْفَر(عليه السلام) [ فِى قَوْلِ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ]فَقالَ: نَزَلَتْ فِى عَلِىِّ بْنِ أَبِى طالِب(عليه السلام) قُلْتُ لَهُ: اِنَّ النّاسَ يَقُولُونَ لَنا فَما مَنَعَهُ أَنْ يُسَمَّى عَلِيًّا وَ أَهْلَ بَيْتِهِ فِى كِتابِهِ؟ فَقالَ أَبُو جَعْفَر(عليه السلام)؛ قُولُوا لَهُمْ: اِنَّ اللّهَ أَنْزَلَ عَلى رَسُولِهِ الصَّلاةَ وَ لَمْ يُسَمَّ ثَلاثاً وَ لا أَرْبَعاً حَتّى كانَ رَسُولُ اللّهِ(صلى الله عليه وآله) هُوَ الَّذِى فَسَّرَ ذلِكَ لَهُمْ وَ أَنْزَلَ الْحَجَّ فَلَمْ يُنَزِّلْ طُوفُوا أُسْبُوعاً حَتّى فَسَّرَ ذلِكَ لَهُمْ رَسُولُ اللّهِ(صلى الله عليه وآله) وَ أَنْزَلَ «أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» فَنَزَلَتْ فِى عَلِىٍّ وَالْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ وَ قالَ فِى عَلِىٍّ مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ.(تفسير عياشى، ج ١، بيروت: مؤسسة الأعلمى للمطبوعات، ص ٢٧٦.)