دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٣٥
به همين جهت ، قرآن و احاديث اسلامى ، جامعه انسانى را به مطالعه در باره دريا ، آشنايى با شگفتى هاى دريا ، نقش آن در زندگى انسان و دلالت آن بر آفريدگار حكيم جهان ، تشويق مى نمايند ، تا آن جا كه در حديثى منقول از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، نگاه كردن به دريا ، عبادت شمرده شده است : النَّظَرُ فى ثَلاثَةِ أشياءَ عِبادَةٌ: النَّظَرُ فى وَجهِ الوالِدَينِ، وَ فِى المُصحَفِ، وَ فِى البَحرِ. [١] نگاه كردن به سه چيز ، عبادت است : نگاه كردن به صورت پدر و مادر ، به قرآن ، و به دريا . آنچه متون اسلامى ، در اين راستا بر آن تأكيد دارند ، به طور اجمال ، عبارت اند از :
يك . نقش دريا در تأمين مواد غذايى
از نگاه قرآن ، با عنايت به اين كه دريا بخش قابل توجّهى از منبع خوراكى انسان را تأمين مى كند ، نشانه تدبير در نظام آفرينش و دليل خداشناسى است : «وَ هُوَ الَّذِى سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُواْ مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا . [٢] اوست كسى كه دريا را مسخّر شما كرد تا از آن ، گوشت تازه بخوريد» . ماهى ها ، نه تنها در خوراك انسان ، نقش عمده اى دارند ، بلكه تأمين كننده خوراك بسيارى از پرندگان هستند ، چنان كه طبق محاسبات انجام شده ، تنها پرندگان دريايىِ سواحل جزاير صخره اى و كوه هاى ساحلى ، ساليانه ، دو ميليون و پانصد هزار تُن ماهى مى خورند . علاوه بر اين ، دريا ، تنها منبع تمام نشدنى نمك است كه در خدمت انسان ، قرار دارد .
[١] . ر . ك : ص ٢٧٣ (تشبيه كردن به دريا ، براى بزرگ نشان دادن) . [٢] . ر . ك : ص ٢٩١ (تشبيه كردن به مسافر دريا) . [٣] . ر . ك : ص ٢٥٧ (فرمان بُرداى دريا) . [٤] . ر . ك : ص ٢٥٩ (درياها، خدا را به پاكى و يگانگى مى ستايند) . [٥] . ر . ك : ص ٢٤١ (دريا در خدمت انسان) . [٦] . صحيفة الإمام الرضا عليه السلام : ص ٢٧٥ ح ١٨ ، بحار الأنوار : ج ١٠ ص ٣٦٨ ح ١٠ ؛ الفردوس : ج ٤ ص ٢٩٧ ح ٦٨٧٣ ، كنز العمّال : ج ١٦ ص ٤٧٨ ح ٤٥٥٣٦ . [٧] . نحل : آيه ١٤ .