بانگ ولایت در اذان - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٩
اینکه اذان، ایمان را آشکار میسازد، ذکر و یاد نام علی علیهالسلام عبادت به شمار میآید، نام آن حضرت از نام پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم جدایی نمیپذیرد، ولایت رکنِ بنیادین اسلام است، بهترین عمل، فراخوان به ولایت است، دین جز به آن کامل نمیشود، خدا آن حضرت را به عنوان ولی مؤمنان معرفی میکند، و صدها رهنمود دیگر، پشتوانهای بس بزرگ برای جواز بانگ به این شهادت را فراهم میآورد.
شیعیان در طول قرنها ـ در جاهای مختلف ـ شهادت بر ولایت را (آشکارا یا کنایی) بانگ زدند[٤] و کسی آنان را از این کار باز
[٤]. در این راستا به مآخذ زیر بنگرید :
Ÿ بغیة الطلب، اثر ابن عدیم (م ٦٦٠ هـ) ورود صاحب الخال در ٢٩٠ هجری به شهر «حِمْص» و شهادت او به ولایت علی علیهالسلام در اذان.
Ÿ اخبار بنی عبید، اثر محمد بن علی بن حماد (در ترجمه عبید الله، م ٣٢٢ هـ) که در اذان فاطمیان در مصر «محمد و علی خیر البشر» بعد از «حی علی خیر العمل» وجود داشت.
Ÿ نشوار المحاضره تنوخي: ج ٢ ص ٣٣، به نقل از ابو الفرج اصفهانی (م ٣٥٦ هـ) که شنید مردی از قطیعه شهادت سوم را در اذان بانگ میزد.
Ÿ مقریزی در «المواعظ و الاعتبار» چندین بار به اذان فاطمیان (در قاهره) به «حي علی خیر العمل و محمد و علي خیر البشر» در مصر اشاره میکند (حوادث سال ٣٤٧ و ٣٥٦ و سال ٣٥٨ و )
Ÿ نُوَیری در «نهایة الإرب، الفن ٥، القسم ٥، الباب ١٢» و ذهبی در «سیر أعلام النبلاء: ج ١٥ ص ١٦٠» و «العبر في خبر من غبر: ج ٢ ص ٣١٦» و «تاریخ الإسلام: ص ٤٨، حوادث ٣٥٠ ـ ٣٨١» و ابن خَلَّکان در «وفیات الأعیان: ج ١ ص ٣٥٧» و ابن قُتَیبة در «تاریخ الخلفاء: ص ٤٠٢» به این امر اشاره دارند.
برای آگاهی بیشتر به کتاب «پژوهشی درباره اذان، فصل چهارم» و همچنین کتاب «اشهد أنّ علیاً ولي الله در اذان» مراجعه شود.