حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٧ شیوۀ-صحیح-اعتبارسنجی-روایات-بحارالانوار-از-دیدگاه-آیتالله-محمدآصف-محسنی-در-مشرعة-بحارالانوار
٥. در باب حقیقة الجن، با وجود روایات فراوان، نویسنده مشرعة از دلالت آیات قرآن برای مسلّم بودن حقیقت جن بهعنوان قرینه اصلی استفاده کرده است و جن را به تعبیر روایات جسم لطیف و موجودی مکلف دانسته است.[٤٣٠]
٦. در باب نهی از دوستی با کافران، نویسنده مشرعة میگوید: به استناد آیات فراوان باب، ضعف سند روایات آن مشکلی ایجاد نمیکند:
فيه آيات كثيرة فلا يضر ضعف روایاته سنداً.[٤٣١]
٤. اعتبار روایت نقلشده از طریق مخالفان
در کتاب مشرعة، در موارد بسیاری ذکر مطلب یا روایت از طریق مخالفان قرینهای مهم برای اطمینان به صحت صدور دانسته شده است؛ نویسنده مشرعة در ابواب فضائل و مناقب امیرمؤمنان(ع) به دو باب از بحارالانوار که اختصاص به فضائل ظاهر شده از امام علی(ع) در دوجنگ خندق و خیبر دارد، اشاره می کند؛ و با بیان قاعده کلی در استفاده از اخبار مخالفان و اعتبار مدلول آن، هرچند سند آنها ضعیف باشد، میپردازد که بسیار مهم و سازنده است:
الباب ۷۰؛ ما ظهر من فضله(ع) يوم الخندق (٣٩ : ١)
الباب٧١: ما ظهر من فضله(ع) في يوم خیبر (٣٩ : ٧)
... واما روایات البابين المنقولة من أهل السنة فتارة نقصد بنقلها الزام المخالفين جدلا، فهو سهل المؤنة، واخرى نقصد بها اثبات مناقب امیرالمؤمنين و فضائله، اما من باب الخطابة فهو أيضا سهل المنال، و اما من باب البرهان فهو أيضا امر ممکن و ان کان رواتها عندنا من الضعفاء أو المجهولين، و توضيح ذلك:
أن الخبر الواحد إنما يحتاج في إفادته الظن أو في اتصافه بالحجية الشرعية الى وثاقة رواته إذا لم يقترن بقرينة قطعية أو موجبة للاطمئنان. وإلا فهو برهان عقلا على الاول و دلیل معتبر شرعا وعرفاً على الثاني، فان الاطمئنان عند
[٤٣٠] . همان، ج٢، ص٣١١.
[٤٣١] . همان، ج٢، ص٣٨١.