ادوار فقه و كيفيت بيان آن ( فارسي ) - جناتی، محمد ابراهیم - الصفحة ٤١٢ - تفسير و علوم قرآن در قرن سوم

جاحظ بصرى ( ٢٥٥ ) كتاب نظم القرآن .
محمد بن جنيد ( م ٢٨١ ) امثال القرآن ، او نخستين كسى بود كه در اين زمينه كتاب تصنيف نموده و ابن نديم در الفهرست گويد : « كتاب الامثال لابن جنيد » .
محمد بن عبد الله ( م ٦ / ٢٦٨ ) كتاب احكام القرآن .
حسين بن حكم بن مسلم حبرى كوفى ( م ٢٦٨ ) تفسير او به نام تفسير الحبرى .
ما نزل من القرآن فى على عليه السلام معروف بود و اخيرا به نام تفسير الحبرى تجديد چاپ شده .
داود ظاهرى اصفهانى ( م ٢٧٣ ) احكام القرآن .
محمد بن اسماعيل ترمذى س ( م ٢٨٠ ) ناسخ القرآن و منسوخه .
ابراهيم بن اسحاق حربى ( م ٢٨٥ ) ناسخ القرآن و منسوخه .
قاسم بن سلام ( م ٤ / ٣ / ٢٢٢ ) معانى القرآن و الناسخ و المنسوخ و غريب القرآن و القراءات و المجاز فى القرآن و فضائل القرآن .
محمد بن ضريس ( م ٢٩٤ ) ، صاحب تفسير .
ابراهيم بن احمد شيبانى ( رياضى ) ( م ٢٩٨ ) سراج الهدى فى معانى القرآن و مشاكله و اعرابه .
محمد بن يزيد معروف به مبرد ( م ٢٨٦ ) معان - القرآن و اعراب القرآن .
ابراهيم بن عبد الله ( م ٢٩٢ ه ) الناسخ و المنسوخ .
محمد بن عباس بن على ، معروف به ابن حجام ، او در اين زمينه داراى دو كتاب است يكى در همه علوم قرآن و دومى در ارتباط با آياتى كه در حق اهل بيت فرود آمده است .
على مروزى خراسانى ( م ٢٤٤ ) احكام القرآن .
عبد الله بن عبد الرحمن ، معروف به دارمى ( م ٢٥٥ ) صاحب تفسير القرآن .
سهل سجستانى ( م ٢٤٨ ) كتاب اعراب القرآن .
عبد الله بن يحيى يزيدى ( م ٢٣٧ ) غريب القرآن و تفسيره .
محمد بن يزيد قزوينى ، معروف به ابن ماجه ( م ٢٧٣ ) صاحب كتاب تفسير .
عبد الله بن مسلم بن قتيبه دينورى ( م ٢٧٦ ) او در اين باره دو كتاب تصنيف نمود :
يكى تأويل مشكل القرآن ، و ديگرى تفسير غرايب القرآن ، كه مكمل اولى است .
على بن مهزيار ( م ٢٥٠ ) صاحب تفسير القرآن .