معيار العقول
(١)
مقدمة مصحح
١ ص
(٢)
انتساب رساله بشيخ رئيس ابو على سينا
٣ ص
(٣)
اصطلاحات جرّ ثقيل
٥ ص
(٤)
مخل و لولب
٧ ص
(٥)
لولب
١١ ص
(٦)
نسخ كتاب و چگونگى تصحيح
١٢ ص
(٧)
1- نسخه (ص)
١٢ ص
(٨)
2- نسخه (خ)
١٥ ص
(٩)
چگونگى تصحيح
١٧ ص
(١٠)
متن رساله
٢٠ ص
(١١)
معرفى ابواب رساله
٢٣ ص
(١٢)
باب اول اندر ذكر نامهاى آلات جرّ ثقيل
٢٥ ص
(١٣)
باب دوم اندر شرح آلات جرّ ثقيل
٢٧ ص
(١٤)
فصل اول اندر محور
٢٨ ص
(١٥)
فصل دوم اندر بكره
٣٠ ص
(١٦)
فصل سيوم اندر مخل
٣٣ ص
(١٧)
فصل چهارم اندر لولب
٣٦ ص
(١٨)
فصل پنجم اندر اسفين
٣٨ ص
(١٩)
باب سيوم اندر آنكه اين آلت سهگانه را چون از قوّت بفعل بايد آوردن
٤١ ص
(٢٠)
فصل اول اندر آنكه محور را چون از قوّت بفعل بايد آوردن
٤١ ص
(٢١)
فصل دوم در آنكه بكره را از قوّت چون بفعل بايد آوردن
٤٥ ص
(٢٢)
فصل سيوم اندر بفعل آوردن مخل
٤٨ ص
(٢٣)
باب چهارم در تركيب اين آلات با يكديگر
٥٠ ص
(٢٤)
فصل اول در تركيب محور و بكره
٥٠ ص
(٢٥)
فصل دوم اندر تركيب محور و بيرم
٥١ ص
(٢٦)
فصل سيوم اندر تركيب محور و لولب
٥٣ ص
(٢٧)
فصل چهارم اندر تركيب آلات چهارگانه با يكديگر
٥٦ ص
(٢٨)
باب پنجم در انجام كتاب و معانى پراكنده
٥٩ ص
(٢٩)
فهرست اعلام رجال
٦٣ ص
(٣٠)
فهرست اسامى كتب
٦٥ ص
(٣١)
فهرست مطالب كتاب
٦٦ ص

معيار العقول - ابن سينا - الصفحة ٦١ - باب پنجم در انجام كتاب و معانى پراكنده

اين مثلّث را بر اسطوانه پيچند [١] چون زاويه ج كه حادّه است بزاويه ا كه قائمه است رسد در پهلوى خط ب ج كه وتر زاويه قائمه است خطّى بر اسطوانه كشند [٢] از ج تا ب‌ [٣] پس مثلّث فروتر آرند تا زاويه قائمه بنهايت خط رسد، و همين عمل كنند تا اين خط لولبى گرد اسطوانه تمام اندر آيد بر آن اندازه نقره‌ [٤] كنند بر شكلى كه آن را عدسى خوانند.

شكل- ١٤ و چرخهاى كثير الرّفع چون در پهلوى يكديگر پرگار كنند رسن از استقامت چرخها ميل كند و بدان سبب آسان نگردد، پس واجب است كه چرخها را باستقامت يكديگر سازند بر اين جمله كه نموده آمد و اللّه اعلم بالصّواب پايان‌


[١] پيچد: خ- فاعل فعل شخص عامل است.

[٢] كشد: ص.

[٣] خ: رموز زوايا با (ص) فرق دارد امّا در اصل مطلب فرق نمى‌كند.

[٤] نقر: خ.

توضيح: حضرت دوست دانشمند آقاى دكتر غلامحسين صديقى استاد دانشگاه ايّده اللّه يادآورى كردند كه صحيح كلمه (منجانيقون) كه در عبارت مفاتيح العلوم خوارزمى آمده (ميخانيقون) است بياء و خاء نه بنون و جيم و اللّه العالم.