امام رضا عليه السلام در دو دوره مختلف زندگى كرد. دوره خلافت هارون الرشيد كه يكى از سخت‌ترين دورانها بر اهل بيت بود. و در شرح سيره امام كاظم عليه السلام خوانديم كه عبّاسيّان چگونه بر پيروان اهل بيت سختگيرى مى‌كردند و امام را مى‌آزردند و او را از خانه‌اش كه در كنار قبر جدّ بزرگوارش بود به بصره و از آنجا به بغداد بردند. امام هفتم هميشه يا به اقامت جبرى محكوم بود و يا در سياهچالهاى تاريك بسرمى‌برد تا آنكه سرانجام با زهرى كه به حضرت خوراندند، مظلومانه به شهادت رسيد.

امام رضا در چهار سال نخست از امامت خويش، همچون پدر بزرگوارش جام تلخ درد و رنج را سركشيد. دو ماجراى زير سرشت اين دردها و رنجها را نمودار مى‌سازد:

١- ابوصلت هروى روايت مى‌كند كه روزى امام رضا در منزل خويش نشسته بود كه پيك هارون بر او وارد شد و گفت: نزد خليفه حاضر شويد. امام برخاست و به من فرمود:

اى ابا صلت! او (هارون) مرا در اين وقت نمى‌خواند مگر آنكه كار