محمد بن مسلم قرشی معروف به زهری فقیه، یکی از پیشوایان برجسته و عالم حجاز و شام، [١] از کسانی است که به امام علیه‌السلام اخلاص داشت و سخت علاقه‌مند بود، سخنان ارزشمندی را درباره امام علیه‌السلام گفته که بیانگر اوصاف آن حضرت و ارزشهای والا و صفات برجسته‌ای است که در آن بزرگوار جمع بوده، از جمله می‌گوید:
الف - «هیچ فرد هاشمی را همچون علی بن حسین ندیدم.» [٢] .
ب - «هیچ مرد قرشی را پارساتر و بالاتر از امام سجاد ندیده‌ام.» [٣] .
ج - «هیچ فرد قرشی را برتر از علی بن حسین ندیدم.» [٤] .
د - «در مدینه کسی را بالاتر از او سراغ ندارم.» [٥] .
ه - «در میان اهل‌بیت مردمی را بالاتر از علی بن حسین نیافتم.» [٦] .
و - «من با علی بن حسین علیه‌السلام زیاد مجالست داشتم، کسی را فقیه‌تر از او ندیدم.» [٧] . ز- «علی بن حسین از همه مردم زمان خود بالاتر و در اطاعت خداوند بهتر بود.» [٨] .
ح- «روز قیامت: منادیی ندا می‌دهد؛ امروز باید آن کسی که سرور عابدان زمان خود بوده است به پا خیزد! آنگاه علی بن حسین علیه‌السلام به پا می‌خیزد.» [٩] این سخن زهری اشاره به حدیث مشهور نبوی دارد که می‌فرماید:
«وقتی که روز قیامت فرارسد منادیی از فراز عرش فریاد می‌زند: باید سرور عابدان به پا خیزد، و امام سجاد برمی‌خیزد.» [١٠] .
ط - «از زهری پرسیدند: زاهدترین فرد دنیا چه کسی است؟ گفت: علی بن حسین علیه‌السلام.» [١١] .
ی - سفیان بن عیینه می‌گوید: از زهری پرسیدم: علی بن حسین را دیده‌ای؟ گفت: آری او را دیده‌ام و کسی را بالاتر از او ندیده‌ام، به خدا سوگند من برای او هیچ دوست نهانی و دشمن علنی سراغ ندارم! پرسیدند: چطور چنین چیزی ممکن است؟ گفت: چون من کسی را ندیدم، مگر با وجود این که او را دوست می‌داشت اما به دلیل اطلاع از فضیلت زیاد آن حضرت رشک می‌برد و همچنین کسی را ندیدم هر چند که دشمن او بود اما به دلیل مدارا و رفتار خوب آن حضرت با وی، او نیز مدارا می‌کرد.» [١٢] . یقینا زهری این مطالب را بر زبان نیاورده مگر پس از ارتباط زیاد با امام علیه‌السلام و معرفت کامل به اوصاف آن حضرت و آشنایی با خلق و خوی والا و صفات برجسته امام، و شیفتگی وی تا بدان جا رسیده بود که هر وقت به یاد امام می‌افتاد گریه می‌کرد و می‌گفت: زین العابدین. [١٣] .

[~hr~]پی نوشت ها:
(١) تهذیب التهذیب: ٩ / ٤٤٥.
(٢) خلاصة تهذیب الکمال: م ٧ / ق / ٢، الاغانی: ١٥ / ٣٢٥.
(٣) البدایة و النهایة: ٩ / ١٠٤.
(٤) سیر اعلام النبلاء: ٤ / ٣٧، تاریخ اسلام: ٢ / ٢٦٦، الکاشف: ٢ / ٢٨٢، طبقات الفقهاء: ١٠ / ٣٤.
(٥) تهذب اللغات و الاسماء: بخش اول ص ٣٤٣.
(٦) الجرح و التعدیل: بخش اول از جلد سوم ص ١٧٨.
(٧) خلاصة تهذیب الکمال: م ٧ / ق ٢ / ص ٣٣٦، تذکرة الحفاظ: ١ / ٧٥، شذرات الذهب: ١ / ١٠٥، العبر فی خبر من غبر: ١ / ١١١.
(٨) سیر اعلام النبلاء: ٤ / ٢٣٨، تاریخ دمشق: ١٢ / ١٩.
(٩) روضات الجنات: ٧ / ٢٤٨، کشف الغمه.
(١٠) تاریخ دمشق: ٣٦ / ١٤٠.
(١١) بحارالانوار.
(١٢) علل الشرایع: ص ٨٨، وسائل الشیعه: ٥ / ٥٤١، بحارالانوار: ٤٦ / ٦٤.
(١٣) تاریخ دمشق: ١٢ / ١٩، کشف الغمه: ٢ / ٢٨٨، روضات الجنات: ٧ / ٢٦٤.
منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد ١)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام؛ ١٣٧٢ .