دانشنامه امام سجاد علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٥ - توبه و بازگشت به سوی خدا
توبه و بازگشت به سوی خدا
عنوان دعا چنین است:
و کان من دعائه علیهالسلام فی ذکر التوبه و طلبها، از دعاهای امام (ع) در بیان توبه و بازگشت به سوی خداست.
محتوای دعا
پیش از این نیز در بعضی دعاهای گذشته، امام (ع) به مساله «توبه» اشاره کرده و شیوه درخواست توفیق بازگشت و توبه را بیان داشتند.
در این دعا امام (ع) ابتدا به مدح و ثنای الهی پرداخته و به موضوعاتی درباره خداوند خالق هستی اشاره میفرماید که عبارتند از:
١- همه انسانها از بیان وصف او عاجزند.
٢- او امید همه امیدواران است.
٣- او پاداش نیکوکاران را تباه نمیسازد.
٤- او منتهای ترس عبادتکنندگان است.
٥- او منتهای بیم پرهیزکاران است.
و سپس در فراز دیگری از دعا به ما میآموزد که این درخواستها را از خداوند داشته باشیم:
١- و القنی بمغفرتک، و به آمرزش خود به من رو آور.
٢- و ارفعنی عن مصارع الذنوب، و مرا از لغزشگاههای گناه حفظ فرما.
٣- و استرنی بسترک، و مرا در پرده (رحمت) خود بپوشان (بیامرز).
٤- و ثبت فی طاعتک نیتی، و نیت مرا در فرمانبری و اطاعتت پابرجا گردان.
٥- و احکم فی عبادتک بصیرتی، و بینایی و بصیرتم را در بندگیت استوار فرما.
٦- و وفقنی من الاعمال لما تغسل به دنس الخطایا عنی، و مرا توفیق ده به کارهایی که به وسیله آن چرکی (آثار) گناهان را از من بشویی.
٧- و توفنی علی ملتک و مله نبیک محمد علیهالسلام اذ توفیتنی، و هنگام مرگ مرا بر دین خود و آئین پیامبرت محمد (ص) بمیران.
آنگاه
به تشریح توبه که «ندامت و پشیمانی» از «شرک و معصیت و گناه» است پرداخته
میفرماید: اللهم ان یکن الندم توبه الیک فانا اندم النادمین، و ان یکن
الترک لمعصیتک انابه فانا اول المنیبین. خدایا اگر پشیمانی به سوی تو، توبه
است، پس من پشیمانترین پشیمانهایم، و اگر بجا نیاوردن گناه، توبه و
بازگشت (به سوی تو) است پس من نخستین توبهکنندگانم.
در مجموع این دعا از بخشهای زیر تشکیل میشود:
١- مدح و ستایش ذات مقدس الهی.
٢- تشریح و بیان ضعف و ناتوانی و عرض تقصیر و گناه بندگان به پیشگاه خداوند.
٣- اقرار به گناه و معصیت در پیشگاه خداوند.
٤- بیان موقعیت توبه و توبهکنندگان و حالات تائب (توبهکننده).
٥- امید به بخشش الهی و حسنظن به خداوند.
٦- درخواست بخشش و توفیق توبه و محو گناهان.
٧- درخواست حرکت بر اساس تعالیم و دستورات خداوند و رسیدن به سعادت ابدی.
منبع: دانستنیهای صحیفه سجادیه؛ مصطفی اسرار؛ محیا.