دانشنامه امام سجاد علیه السلام

دانشنامه امام سجاد علیه السلام

مشخصات کتاب

ابومحمد سعید بن المسیب

احمد بن حجر هیثمی

احمد بن محمد بن عبد ربه

ابوسعید عبداللک بن قریب الأصمعی

ابوبکر احمد بن الحسین البیهقی الشافعی

احمد بن محمد بن ابراهیم بن أبیبکر بن خلکان

احمد بن علی بن حجرالعسقلانی

ابونعیم، احمد بن عبدالله

الحافظ محمد بن یوسف الکنجی الشافعی

استاد عباس محمود العقاد

از آدم تا سجاد

اظهار نعمت و شکر توفیق

ادعای رهبری و گواهی سنگ

استجابت دعا در هلاکت دشمن

ارتباط و نجات حتمی

اشتهای انگور در بالای کوه

ارزش تعلیم خداشناسی و نبوت و امامت

ازدواج با چه خانواده ای

امام سجاد با مردی که طواف میکرد

اگر قصاص نبود

امام با هشام بن عبدالملک

اندیشه در عظمت خلقت

احترام به داماد

اثرات دستگیری بر بدن

اجتناب از سخن چینی و غیبت

از شدت عبادت

انتقام نگرفت

ارشاد و نشر احکام

اسباب نجات

ارزش مجالس صالحان

اخلاق مؤمن

امر به معروف و نهی از منکر

ارزش دعا

اندیشه

اصحاب امام سجاد

ابوخالد کابلی

ابوحمزه

ابان بن تغلب

ابان بن أبی عیاش

ابان بن تغلب

ابراهیم بن ابی حفصه

ابراهیم بن بشیر

ابراهیم بن عبدالله

ابراهیم بن محمد

ابراهیم بن یزید

احمد بن حمویه

اسحاق بن عبدالله

اسحاق بن عبدالله بن ابی طلحه

اسحاق بن یسار

اسماعیل بن امیه

اسماعیل بن رافع

اسماعیل بن عبدالخالق

اسماعیل بن عبدالرحمن

اسماعیل بن عبدالله

افلح بن حمید

ایوب بن حسن

ایوب بن عایذ

ابو مریم

امام سجاد در ماه رمضان

امام سجاد در روز عید فطر

اعمال امام سجاد در روز عید قربان

ارزش اولیای خدا

امان دادن به آهو

اطلاع از قتل زید

اهل آسمان لعنتش خواهند کرد

از عقیده خود برگشت

امام خود را شناختم

اعجاز سنگ سیاه

او ایمان نمی آورد

ابوبکر بن برقی

ابوذرعه

ابوحازم

ابوحاتم اعرج

ابوحمزه ثمالی

امام صادق

ابن شهاب

ابن زید

ابن عساکر

ابن سعد

ابن حجر عسقلانی

ابن هیثمی

ابوالفتح

ابونعیم

ابن عنبه

ابن تیمیه

ابن خلکان

ابن شدقم

ابوالفتوح

ابن جوزی

بردباری و گذشت

برخورد با دشمن ناآگاه

به حرفش گوش کن!

برخورد با دزد

برخورد با غلامان در آخر ماه رمضان

برخورد امام سجاد با شتر خود

به سوی بهشت

به خدا پناه میبرم

بهترین میوه شنوایی

بردباری

برد اسکاف

بشر بن غالب

بکر بن اوس

بکیر بن عبدالله

بیرون آوردن اعجاز انگیز پسر از چاه

باز کردن اعجاز انگیز غل و زنجیرها

باز شدن زنجیرها

بارش شدید باران

بی تابی شتر حضرت سجاد

باد امام سجاد را به مقصد می رساند

بستانی

بازماندگان شهدا

برخورد با مخالف

برنامه کار

بزرگتر از گناه

بالاترین انواع پارسایی

بهترین اعمال در پیشگاه خدا

بر حذر داشتن امام از بعضی محرمات

برحذر داشتن از طمع

برخی از اخلاق مؤمنان

بزرگترین حق خدا

بیان اجمالی حقوق

برخورد با سلامت و بیماری

بررسی سند صحیفه کامله سجادیه

بررسی تفضیلی و جزئیات عبادات

بعضی از اذکار سجده حضرت سجاد

بزرگواریهای ویژه

بینش در زمینه انفاق در راه خدا

بخشیدن آنچه خود دوست میداشتند

بازسازی کعبه و نصب حجرالاسود

بردباری

بخشندگی

بردباری

بزرگوای و کرامت

بندگی و پرستش حق تعالی

پذیرایی جنیان از حاجیان

پروردگار خواب و دو شیر درنده

پنج همنشین بد

پرهیز از دروغ

پارسایی و دعا

پذیرش عذر دیگران

پرهیز از گناهکاران، ظالمان و فاسقان

پرهیز از دشمنی و توجه به دوستی

پاداش احسان

پر شدن عبای امام سجاد از مروارید

پول با برکت

پرنده و شکوفه خرما

پنج درس آموزنده سعادت بخش

پرهیز از ظلم

پیک محبت

پاداش اهل فضیلت

پرهیز از دروغ

پاکدامنی

پناه بردن به خدای تعالی

پس از نماز شب در اعتراف به گناهان

پردهپوشی از گناه

پیشقدم بودن در انجام امور خیر

پرتوی از علم غیب و قدرت تکوینی

پارسایی در دنیا

پرهیزکاری

توشه آخرت

تقی الدین احمد بن عبدالحلیم بن تیمیة الحرانی

تخریب کعبه و پیدایش مار

تسلیم اجباری

تواضع و فروتنی برای همه

تکمیل دین

ترساندن حیوان

ترک سخن بیفایده و دوری از جدل

تقدم طاعت خدا بر هر چیز

ترغیب به علم

تارکان جاودانگی

توجه به قدرت و قرب خدا

تسبیح زیاد امام سجاد

تسبیح گفتن سنگ و کلوخ با امام سجاد

تکلم آهو

تبدیل سنگریزه به جواهر

ترس عبدالملک از امام سجاد

تکبیری از آسمان

تاج الدین

ترس از قصاص قیامت

تقسیم مال

تواضع و فروتنی

تاریخچه صحیفه سجادیه

توبه و بازگشت به سوی خدا

ترس از خدای تعالی

تضرع و زاری و خضوع و فروتنی

توجه بزرگان به صحیفه سجادیه

تربیت شاگردان برجسته

تعداد شاگردان حضرت سجاد

تشویق به جنبش علمی

تواضع معلم

تعداد ادعیه صحیفه کامله سجادیه

تلاش و معاش

تربیت یافتگان

توحید و توکل

توحید عینی و تسلیم مقابل تقدیر الهی

تشرف به حج در حال کودکی

توجه به مستمندان

تنفر امام سجاد از بیهوده کاری

توجه به خدا

توسل به خدا

تنها توجه به خدا

تضرع در پیشگاه خداوند

توکل به خدا

ثواب صبر یا شکر؟

ثواب نگاه

ثواب و عقاب زودرس

ثابت بن اسلم

ثابت بن ابیصفیه (ابوحمزه ثمالی)

ثابت بن عبدالله

ثابت بن هرمز

ثویر بن ابیفاخته

ثویر بن یزید

ثروتمند شدن شیعه فقیر

جاحظ - عمر بن بحر

جلال الدین قزوینی شافعی «خطیب دمشق»

جلسه سرنوشت ساز

جابر بن محمد

جعفر بن ابراهیم

جعفر بن ایاس

جعفر بن محمد

جعید همدان

جهم هلالی

جدا کردن دستان به هم چسبیده

جزای شخص مسخره کننده

جوان کردن پیرزن

جوان شدن در پیری

جوانی از فرزندان فاطمه

جابر انصاری

جهاد برترین فضیلت

جایگاه رفیع علمی

جوانمردی

چرا گریه نکنم؟

چرا زین العابدین نامیده شد؟

چشم به دست خدا

چسبیدن دستهای گنهکار به حجرالاسود

چهره های خندان

چرا سجاد؟

چگونگی دستیابی به کتاب صحیفه

حماد بن زید

حسن بصری

حافظ حسین درویش کربلائی تبریزی

حق خدا بر بنده

حق پدر بر فرزند

حق مادر بر فرزند

حارث بن جارود

حارث بن فضیل

حبیب بن ابی ثابت

حبیب بن حسان

حبیب بن معلی

حدیم بن سفیان

حدیم بن شریک

حر بن کعب

حسان عامری

حسن بن رواج

حسن بن علی

حسن بن عماره

حسن بن محمد

حسین بن علی

حصین بن عمرو

حطان بن خفان

حفص بن عمر

حکم بن عتیبه

حکیم بن جبیر

حکیم بن حکم

حکیم بن صهیب

حمید بن نافع

حمید بن مسلم

حج امام سجاد

حبس فرزدق و نجات او

حضرت سجاد در شام

حاجیان واقعی

حماد بن زید

حسین علی محفوظ

حقوق خدا

حقوق معلم

حقوق همسر

حقوق مادر

حقوق پدر

حقوق حیوانات

حضور قلب

حق مؤمن بر کافر

حق همنشینی

حقیقت مرگ

حکمت در انجیل

حضرت موسی با خدا

حق پیامبران و علی بر مسلمانان

حسین بن زین العابدین

حضرت فاطمه، بنت الحسن (امعبدالله)

حق نفس

حق زبان

حق گوش

حق چشم

حق دست

حق شکم

حق عضو تناسلی

حق نماز

حق روزه

حق صدقه

حق قربانی

حق سلطان

حق معلم

حق مالک

حق رعیت

حق شاگرد

حق مملوک و غلام

حق مادر

حق پدر

حق فرزند

حق برادر

حق مولایی که تو را آزاد ساخته

حق بندهای که او را آزاد ساختهای

حق کسی که به تو احسان کرده

حق مؤذن

حق امام و پیشوای نماز

حق مصاحب و همنشین

حق همسایه

حق دوست

حق شریک

حق مال

حق طلبکار

حق معاشر

حق کسی که بر تو ادعایی دارد

خدمت به همسفران

خوف و خشیت از حق تعالی

خصلت های ممتاز

حضرت باقرالعلوم علیه السّلام صفات و خصلت هائی را پیرامون پدرش، حضرت سجّاد، زین العابدین علیه السّلام بیان فرموده است که بسیار قابل توجّه و کسب فیض است

خبر از غیب و شفای جن زدگی

مرحوم قطب الدّین راوندی، به نقل از حضرت باقرالعلوم علیه السّلام حکایت کند

خسارت بعضی از مردان در قیامت

حضرت ابو عبداللّه، امام جعفر صادق علیه السّلام حکایت نماید

خویشتن شناسی

مرحوم شیخ طوسی رحمة اللّه علیه در کتاب خود آورده است

خانواده مناسب ازدواج

امام محمدباقر علیهالسلام پنجمین اختر ولایت حکایت فرماید

خود نگهداری

الخیر کله صیانة الانسان نفسه 1

خشرم بن بسار

خشوع امام سجاد در نماز

اما نماز امام علیهالسلام، تجسم عینی انقطاع تام برای خدای تعالی و گسستن از عالم مادیات بود، به طوری که به هیچ چیز در پیرامون خود توجه نداشت بلکه وجود خود را نیز احساس نمیکرد و تنها دلش را به خدا سپرده و دلبسته او بود راویان اخبار درباره وقت نماز آن حضرت گفتهاند وقتی که در محراب نماز میایستاد رنگ مبارکش دگرگون میشد و از ترس خدا اعضای بدنش میلرزید و در نمازش همچون بنده ذلیل که در برابر پادشاهی مقتدر و بزرگ ایستاده باشد، میایستاد و همواره نمازش را چون نماز وداع میخواند که میگفتی هرگز پس از آن، نمازی نخواهد خواند امام باقر علیهالسلام از خشوع پدر بزرگوارش در حال نماز چنین نقل میکند و میفرماید «امام علی بن حسین علیهالسلام وقتی که در حال نماز بود گویی ساقه درختی است که هیچ حرکتی نداشت جز آن که باد شاخهای از آن را به حرکت آورد » 1

خواندن فکر ابوهاشم

ابوهاشم جعفری میگوید روزی که یحیی پسر امام علی النقی علیهالسلام از دنیا رفت بدیدن آن حضرت رفتم وقتی نگاهم به ابومحمد (امام حسن عسکری علیهالسلام ) افتاد در خاطرم گذشت که قصهی یحیی و ابومحمد در این وقت دقیقا مانند قصه امام موسی کاظم علیهالسلام و اسماعیل پسر امام جعفر صادق علیهالسلام است که بعضی اسماعیل را امام میدانستند و حق تعالی اسماعیل را پیش از امام جعفر صادق علیهالسلام از دنیا برد تا امامت به امام موسی کاظم علیهالسلام تعلق گیرد در این فکر بودم که امام علیهالسلام ملتفت به من شد و فرمود «بلی ای اباهاشم! حق تعالی در حق ابومحمد بعد از برادرش چیزی را ظاهر ساخته که کسی را علم به آن نبوده چنانچه در جدم امام موسی علیهالسلام بعد از فوت اسماعیل ظاهر ساخته بود و این امر چنان است که در خاطر تو میگذرد اگرچه بعضی گمراهان خوششان نمیآید ابومحمد بعد از من امام و راهنماست و نزد اوست علمی که خلق به آن محتاج میباشند و اسباب و علامات امامت با او است » پس من آن حضرت را دعا کردم و امام خود را شناختم 1

خواهش گرگ از امام سجاد

حضرت سجاد علیه السلام فرموده است خوش ندارم برای انسانی عافیت (صد در صد) در دنیا را به طوری که دچار هیچ مصیبت و ناراحتی نشود

خدایا! مرا زنده بدار تا

حضرت سجاد علیه السلام فرموده است نیکوترین کلید گشایش کارها راستی و عاقبت نیکویش در داشتن وفاست

خبر از کشته شدن زید

حضرت سجاد علیه السلام فرموده است و اما حق نفس تو، بر تو این است که به طاعت خدا مأمورش سازی، یعنی هر عضوی را به کاری که برای آن آفریده شده وادار کنی

خودم را در بهشت دیدم

حضرت سجاد علیه السلام فرموده است سه چیز است که سزاوار نیست آدمی به این سه مغرور شود و آن مال و سلامتی و مقام است

خدایی که امام سجاد میشناسد

انگیزههای انسان گناهکار که دستور مولای خویش را زیرپا مینهد، گوناگون است برخی در اثر ناآگاهی، برخی در اثر سهلانگاری و برخی به خاطر این که مولا را کوچک میبیند و کوچک میشمرند قابل نمیبیند، فرمان وی را زیر پا مینهد

خانه آخرت

امام سجاد علیهالسلام به اصحاب خود فرمودند من شما را وصیت به خانه آخرت می کنم و درباره دنیا وصیتی ندارم که شما بدان حرص میورزید و بدان دل بستهاید، آیا آنچه عیسی بن مریم علیهالسلام به حواریون فرمودند به شما نرسیده است؟ حضرت عیسی علیهالسلام فرمود دنیا پل است، از آن عبور کنید و آن را تعمیر نکنید، آیا هیچ کس از شما بر روی امواج دریا ساختمان میکند؟ این خانه دنیا است، آن را قرارگاه خود مگیرید 1

خدمت در قافله حج

فرزند پیغمبر است، به حج میرود امتناع دارد که با قافلهای حرکت کند که او را میشناسند و مترصد است یک قافلهای از نقاط دور دست، که او را نمیشناسند، پیدا شود و غریبوار داخل آن شود وارد یکی از این قافلهها شد از آنها اجازه خواست که به من اجازه دهید تا خدمت کنم آنها هم پذیرفتند آن وقت هم که با اسب و شتر و غیره میرفتند و ده دوازده روز طول میکشید امام در تمام این مدت، به صورت یک خدمتگزار قافله درآمد

خطیب دوزخی

امام علی بن الحسین علیهالسلام به خطیبی که یزید او را بر فراز منبر روانه کرده و او گفتار ناهنجار و سرزنش و نکوهش را درباره حضرت امیرالمؤمنین و امام حسین علیهماالسلام از حد گذرانیده بود، فرمودند وای بر تو خطیب! تو رضایت و خشنودی مخلوق را به خشم و غضب خالق خریدهای، پس جایگاهی از آتش برای خود برگزین 1

خوشبختی انسان

امام سجاد علیهالسلام راجع به آنچه باعث خوشبختی انسان در این دنیا میشود سخن گفته و میفرماید «و من سعادة المرء أن یکون متجره فی بلاده، و یکون خلطاؤه صالحین، و یکون له ولد یستعین بهم » 1 «از خوشبختی انسان آن است که محل کسب و کارش در دیار خود او باشد و همنشینانش صالح باشند و فرزندانی داشته باشد که یار و یاور او باشند » براستی کسی که دارای این امور باشد به خیر و خوشی دنیا دست یافته و از مردمان خوشبخت دنیاست

خصلتهای ارزنده

امام سجاد علیهالسلام درباره برخی از صفات والایی که شایسته است هر مسلمانی بدانها آراسته باشد و صفاتی که اسلامش بدانها کامل میشود، سخن گفته است، میفرماید

خداوند اجازه ندارد از آسمان فرود آید

سپس در فراز دیگر با اشاره به اینکه تنها خداست که میتواند مشکلات و سختیها را از انسان دور کند میفرماید فلا مصدر لما اوردت، و لا صارف لما وجهت، (خدایا) پس برای آنچه به من رساندهای برگرداننده و برای آنچه متوجه (من) ساختهای دفعکنندهای نیست ،

خشنودی و شکر هنگام نظاره دنیاداران

عنوان دعا چنین است

خضوع و فروتنی برای خدای بزرگ

عنوان دعا چنین است

خودداری از تعلیم

امام سجاد علیهالسلام معتقد است که نشر و اشاعه دانش در بین مردم باید رایگان و بدون دریافت اجرت باشد، و در این باره میگوید

خاطرهای از سجده در مسجد کوفه

«یوسف بن اسباط» از پدرش نقل میکند که میگوید «من وارد مسجد کوفه» شدم به ناگاه با جوانی برخورد کردم که مشغول مناجات با پروردگارش بود و در سجده میگفت «سجد وجهی متعفرا فی التراب لخالقی و حق له» یعنی «صورت من در حالی که در خاک مالیده شده است، برای خالقم سجده کرده و او حق دارد که برای او سجده کنم » من به سمت او رفتم و معلوم شد که او حضرت علی بن الحسین -علیهالسلام- میباشد پس چون فجر طالع شد به کنار ایشان رفتم و به ایشان عرض کردم یابن رسول الله؛ نفس خود را معذب نمودید و خداوند به آنچه شما را برتری داده، برتری داده است؛ حضرت گریه کرد و سپس روایت زیبایی از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برایم نقل کرد » 1

خاطرهای از نماز در راه مکه مکرمه

«حماد بن حبیب کوفی» میگوید «در راه «مکه» در منزلی به نام «زبانه» از قافله و کاروان عقب افتادم و علت این بود که گردبادی سهمگین و ظلمانی برخاست و قافله را از هم متفرق ساخت و من در آن بیابان و صحرا گم شدم همچنان راه میرفتم تا به یک وادی و بیابانی منتهی شدم چونکه شب فرارسید به درختی خشک و عاری از برگ پناه بردم، همینکه سیاهی شب بالا آمد و با روشنایی روز مخلوط گردید جوانی را مشاهده کردم که جلو میآمد و بر قامت او لباسی ژولیده و سفید دیده میشد، اما از او رایحه مشک به مشام میآمد پیش خود گفتم ای ولیی از اولیاء خداست، هر گاه حرکت مرا احساس کند، میترسم روی برگردانده به جای دیگری رود و یا از بسیاری از کارهایی که میخواهد انجام دهد او را مانع شوم، پس تا آنجا که قدرت داشتم خود را مخفی نمودم او به موضع من نزدیک شد و برای «نماز» آماده گردید، سپس به پا ایستاد و گفت «ای کسی که ملکوت و باطن همه اشیاء را به حیازت و تملیک خود درآوردهای و جبروت هر شیئی را مقهور خود قرار دادهای، در قلب من سرور اقبال به خود را وارد فرما و من را به جرگه مطیعین خویش بپیوند » سپس وارد «نماز» شد

خواندن مستمر نمازهای نافله بویژه «نماز شب»

حضرت سجاد علیهالسلام قبل از خوابیدن خود شخصا از چاه آب کشیده و مقداری از آن را برای وضوی خود کنار میگذاشتند و روی آن را میپوشانیدند تا نه آلوده شده و نه بعضی از حیوانات در آن بیفتند، سپس وقتی برای نماز شب در دل شب از خواب برمیخاستند، ابتدا مسواک میزدند و سپس وضو گرفته و مشغول نماز میشدند عادت حضرت این بود که آنچه از نافله روز از حضرت فوت شده بود، آن را در شب قضا میکردند (نافله روز همان نمازهای مستحبی است که قبل یا بعد از نمازهای واجب خوانده میشود، مثل «نافله صبح» که دو رکعت است و قبل از نماز صبح خوانده میشود «نافله ظهر» که هشت رکعت است و در قالب چهار دو رکعتی قبل از نماز ظهر و «نافله عصر» نیز هشت رکعت است که به همین ترتیب قبل از نماز عصر خوانده میشود)

انجام عبادت زیاد مانند زیاد نمازگزاردن و زیاد روزه گرفتن و زیاد حج رفتن و زیاد قرآن خواندن و زیاد دعا خواندن، همگی اینها مطلوب خدای سبحان است، که همه به کمیت و مقدار رفتار بازگشت دارد لیکن آن چه مهمتر از کمیت و مقدار میباشد، جوهر و حقیقت رفتار است که کیفیت عمل چگونه باشد

خشوع یا حضور قلب یعنی خود را در محضر خدا دیدن خشوع این است که قلب و جان انسان احساس کند و خویشتن را در حضور خدا ببیند بر این اساس خشوع مربوط به جان انسان است و این تفاوت را با خضوع دارد که مربوط به اعضای بدن انسان میشود انسان در برابر دیگری دست به سینه احترام میکند یا در برابر خدا رکوع و سجده میکند اینها خضوع است این اعمال از هر انسان گرچه فاسق ساخته است لیکن خشوع به قلب و جان انسان مربوط است که قلب در محضر خدا باشد البته خضوع از هر انسانی ساخته نیست قلب پاک و بدور از گناه، خاشع است خلاصه تفاوت این دو، خضوع کرنش جسم است، خشوع کرنش روح قرآن از خشوع ستایش میکند، نه از خضوع؛ قد افلح المؤمنون الذین هم فی صلوتهم خاشعون 1 «مؤمنان آنان که در نمازشان خاشع هستند، رستگارند»

خیردهی

یکی از کمالات حضرت علی بن الحسین زین العابدین -علیهالسلام- «خیردهی» ایشان در همه زمینههاست به عنوان نمونه حدیث زیر بسیار جالب و شیرین است

خودداری عبدالملک از قتل امام سجاد

حضرت سجاد علیه السلام فرموده است آن که در زمان غیبت قائم (عج) ما بر ولایت و دوستی ما استوار بماند، خداوند اجر هزار شهید از شهدای بدر و احد را به او عطا خواهد کرد

دعای فرارسیدن ماه رمضان

دعای حضرت سجاد در وداع ماه رمضان

دعای حضرت سجاد در طلب اخلاق ستوده

دعای پناه جستن به خدا از ناملایمات

دعای حضرت سجاد در طلب توبه

دعای امام سجاد برای نیک سیرتی

دعای امام سجاد در وقت نزول فقر

دعای امام سجاد در پناهندگی به خدا

دعای امام سجاد برای آمرزش و توبه

دعای امام سجاد درباره صلوات بر پیامبر

دعای امام سجاد در وقت استجابت دعا

دعای وقت آوردن و برداشتن سفره غذا

دعای امام سجاد در واگذاشتن کار خود به خدا

دعای امام سجاد در پناهندگی از خشم خدا

دعای امام سجاد در وقت خواب

دعای امام سجاد در دفع هر بیم

دعای امام سجاد برای پیروان انبیا

دعای امام سجاد برای خود و دوستانش

دعای امام سجاد در صبح و شام

دعاهای امام سجاد برای عاقبت به خیری

دعای امام سجاد در طلب توبه

دعای امام سجاد به هنگام بیماری

دعای هنگام طلب عفو از گناهان

دعا برای در امان ماندن از شر شیطان

دعای امام سجاد در طلب باران

دعای مواجهه با امری حزن آور

دعای امام سجاد در وقت سختی

دعای امام سجاد در وقت درخواست عافیت

دعای امام سجاد در وقت تنگدستی

دعای امام سجاد در کمک به ادای دین

در حمد و ستایش خداوند

در صلوات بر رسول خدا و اهلبیت

در درود بر تمام فرشتگان مقرب الهی

در درود بر پیروان پیامبران

درباره خود و دوستان امام سجاد

در اشتیاق به درخواست آمرزش از خداوند

درخواست عاقبت بخیری

درخواست حاجتها از خداوند متعال

درخواست باران پس از خشکسالی

درخواست توفیق برای اخلاقهای ستوده

دعا برای پدر و مادر

دعا برای فرزندان

درباره همسایگان و دوستان

دعا برای مرزداران

درخواست عفو از خداوند

درخواست پرده پوشی و نگهداری از گناه

درباره وداع با ماه مبارک رمضان

دفع کید و مکر دشمنان

درخواست از خدا جهت دور گردانیدن اندوهها

دعای امام سجاد در سجده

دعای امام سجاد در وقت سحر

دعای امام سجاد کنار حجرالاسود

دعای امام سجاد در عرفات

دعای امام سجاد وقت رؤیت هلال ماه رمضان

دعای امام سجاد در حمد و سپاس خدا

دعای امام سجاد در طلب رحمت بر رسول خدا

دعای حضرت سجاد در صبح و شام

دعا درباره مرزداران

دعای عذر خواهی از تقصیر در حقوق بندگان

دعا در طلب مغفرت و عفو

دعا برای سهولت زایمان گرگ

دیگران را بهتر از خود و خانواده خود دانستن

دعوت از آهو بر سفره دوستان

دستگیری

دنیا مایه ارزش نیست

دنیا وسیله است، نه هدف

درباره عافیت

دعا، سپر بلا

داوود صرمی

در پیمان جاودانگی

دعای امام سجاد پس از نماز شب

دستور به ملک الموت

دعای مستجاب

دعای باران

دعای امام سجاد برای رفع گرسنگی

دعای امام سجاد جهت شفای یکی از یاران

دیدار از خانواده در حال اسارت

دعای آهو برای حضرت سجاد

داستان طول عمر حبابه

دیدن سلاح پیامبر

دانشجو

درک شب قدر

دوستی برای خدا

دوستی برای خدا

دعا برای مؤمن

دعوت به دین

دوستی اهل بیت

دختران زین العابدین

دیوان شعر منسوب به امام سجاد

ذکر حق

ذوالثفنات

رهایی از زن مخالف

رعایت حق مادر و برخورد با مخالف

رعایت حق مجلس و هم صحبت

رویش عشق

رعایت حق مادر

راستگویی و وفا

رباح بن عبیده

ربیعة بن ابیعبدالرحمن

ربیعة بن عثمان

رزین بن عبید

رشید هجری

روزه امام سجاد

راهنماییهای غیبی به یکی از شیعیان

راه رفتن امام سجاد به روی آب

رحمت الهی

رسیدگی به مسکینان

رسیدگی به یتیمان

روز عرفه

رساله حقوق

رساله الحقوق

روز فطر، اول ماه شوال

روز عرفه، روز نهم ذی الحجه

روز اضحی، دهم ذی الحجه

رویه حضرت سجاد در زمینه تهیه آب وضو

رهبری فکری جامعه

روشنگری و افشاگری در مسائل سیاسی

راه رسول خدا

رفق و مدارا با حیوان

رعایت حقوق خانواده و بستگان

زهد و قناعت همراه با ثروت انبوه

زیاد بن سوقه

زید بن اسلم

زید بن حسن

زید بن علی

زید العمی

زنده کردن آهوی ذبح شده

زندانی شدن فرزدق توسط هشام

زید بن اسلم

زنهار از مشاجره و جدال

زید بن علی

زنان امام زین العابدین

زید بن زین العابدین

زیباترین چهره

زهد در دنیا و رغبت به آخرت

زینت عبادتکنندگان

سیر چهارده عالم

سنگی اعجاز انگیز در طلب حوائج

سر جای خود قرار گرفتن حجرالاسود

سوار شدن امام سجاد بر ابر

سعید بن مسیب

سید عباس

سید محسن

سختی پوست بدن

سپاسگزاری از نیکی نیکوکار

سخن نیکو

سفارش خضر به موسی

سروری اهل بیت بر مردم

سند صحیفه سجادیه

سعید بن جبیر

ستایش فضیلت دانش

سجدههای حضرت سجاد

سرآمد فقیهان

سرافکندگی طاغوت در برابر امام

سرور عبادتکنندگان

سجدههای طولانی امام سجاد

سخاوت و کرم

سجده طولانی

سخاوت و بخشندگی

سفیان ثوری

سفیان بن عیینه

سفارشات ارزنده در لحظات حساس

سرانجام چاپلوسی

سپاسگزاری

سعید بن مسیب

سعید بن جبیر

سالم بن ابی الجعد

سالم بن ابیحفصه

سالم غلام عمر

سدیر بن حکیم

سری بن عبدالله

سعد بن حکیم

سعد بن ابی سعید

سعد بن طریف

سعید بن جبیر

سعید بن حارث

سعید بن عثمان

سعید بن مرجانه

سعید بن مرزبان

سعید بن مسیب

سلام بن مستنیر

سلمة بن ثبیط

سلمة بن دینار

سلمة بن کهیل

سلیم بن قیس

سلمان بن ابیمغیره

سلیمان بن سلیمان

سماک بن حرب

سجده های زیاد امام سجاد

شجاعت در گفتن حق

شکر نعمت

شخص بد زبان

شیوه عیادت از بیمار

شگفتی از منکر خدا و قیامت

شیبة بن نعامة

شهادت حجرالاسود و زنده کردن مرده

شفای مریض

شفای دیوانه

شهادت حجرالاسود به امامت امام سجاد

شهادت آهو به امامت حضرت سجاد

شفای بیماران توسط امام سجاد

شیخ مفید

شیخانی

شایسته و سزاوار پرستش

شهادت طلبی

شناخت عدالت

شرح های صحیفه سجادیه

شروح صحیفه کامله سجادیه

شایستگی سیاسی

شرافت انسانی

شخصیت بخشی به افراد

شرمندگی حسن بصری

شادمانی فقیران در روز جمعه

صفات شیعه

صحیفه سجادیه

صدقه دادن

صالح بن ابی حسان

صالح بن خوان

صالح بن کیسان

صفوان بن سلیم

صحبت های میش با بچه اش

صحبت با ماهی حامل حضرت یونس

صدای نیمه شب

صبر و شکیبایی مؤمنان در شدائد

صفی الدین

صدقه پنهانی

صفات منافق و مؤمن

صله ارحام

صحیفه الکامله

صحیفه ثانیه سجادیه

صحیفه ثالثه سجادیه

صحیفه رابعه سجادیه

صحیفه خامسه سجادیه

صحیفه سجادیه

صحیفه سجادیه در نگاه نکته دانان

صرف وقت برای نشر دانش

صبر بی پایان

صوت زیبا در موقع تلاوت قرآن

صدقات پنهانی امام

صاحب کمال

صاحب انبان

صبر و تسلیم

ضحاک بن عبدالله

ضحاک بن مزاحم

ضعف و لاغری امام سجاد

ضامن بچه آهو

طارق بن عبدالرحمن

طاووس بن کیسان

طلحة بن عمرو

طلحة بن نضر

طلب غذای آهوی وحشی از امام سجاد

طغیان نهر سورا

طبقات مردم

طینت مؤمن و کافر

طلب رحمت بر پیروان پیغمبر و صحابه و تابعین

طلب رحمت بر پیروان پیغمبر و صحابه و تابعین

ظالم بن عمرو

ظاهر شدن دو شیر از غیب و دریدن دزد

عذرخواهی از کوتاهی در ادای حقوق بندگان

عذرخواهی از کوتاهی در ادای حقوق بندگان

عزت نفس

عزت نفس و اقتدار

عفو و گذشت در روابط اجتماعی

عملکرد در زمینه امور اجتماعی

علم لا یتناهی

عدم تکلم در مابین الطلوعین

عزت و بزرگواری

عرض حاجت به پیشگاه خدا

عبادت و بندگی حق

عبادت علوی

عبادت و نیایش

عبادت امام سجاد

عفو و گذشت

عظمت خداوند در نظر امام سجاد

عبدالله بن هرمز

عبدالمؤمن بن قاسم

عبیدالله بن ابیالجعد

عبیدالله بن ابی الرحمن

عبیدالله بن مسلم

عبیدالله بن مغیره

عقبة بن بشیر

علی بن ثابت

عمران بن میثم

عیسی بن علی

عبادات امام سجاد

عاقبت ناقه امام سجاد

عرض ارادت هر روزه خضر نبی به امام سجاد

عاقبت استهزاء احادیث ائمه

عاقبت دزد

عبدالله بن عباس

عمر بن عبدالعزیز

عبدالملک بن مروان

عماد الدین

علی بن عیسی اربلی

عارف تامر

عذر بدتر از گناه

عبادت حضرت علی

عبدالله باهر

عمر بن علی

عبدالله باهر

عمر الاشرف

عبدالرحمن بن حفص القرشی

عبدالرحمن جامی

عبدالله بن اسعد الیافعی

عبدالحی بن العماد الحنبلی

عبادت امام سجاد

عفو و گذشت

عبادت کنندگان

عامر بن وائله

عبدالغفار بن قاسم

عبدالرحمن بن قصیر

عبدالله برقی

عبدالله بن ابیبکر

عبدالله بن ابی ملیکه

عبدالله بن جعفر

عبدالله بن جعفر

عبدالله بن دینار

عبدالله بن ذکوان

عبدالله بن زبید

عبدالله بن سعید

عبدالله بن شبرمه

عبدالله بن شریک

عبدالله بن عطاء

عبدالله بن علی

عبدالله بن عبیده

عبدالله بن مستورد

عبدالله بن محمد

عبدالله بن محمد جعفی

آمدن طبقی از آسمان

آمدن ملکی از آسمان

آبی که به یاقوت سرخ تبدیل شد

آمدن روباه نزد امام سجاد

آغا بزرگ

آخرین وصیت

آثار خطی امام سجاد

آداب دانش پژوهان

آبادگری و سازندگی

آسوده خاطر

آزاد کردن بندگان در راه خدا

فضل بن روزبهان خنجی اصفهانی

فرزندی از دو بهترین انسانها

فرات بن احنف

فلیح بن ابیبکر

فضل و برتری بر دشمنان

فرشتگان

فضیلت سخن بر سکوت

فروتنی

فرزندان زین العابدین

فاصله بین گرفتن «وضو» و دخول در «نماز»

فرزدق، شاعر برجسته عرب

فصاحت و بلاغت

فروتنی

قاسم بن عبدالرحمن

قاسم بن عوف

قاسم بن محمد

قضای نماز نافله

قلیوبی

قبر النذور در بغداد

کوله بار

کودکی پیاده تا مکه

کریم و لئیم

کتمان علم

کیسان بن کلیب

کارهای خیر امام سجاد در ماه رمضان

کشته شدن دشمن شیعه

کشتن و زنده شدن آهو

کسب حلال

کنیزی که آزاد شد

کتاب علی بن حسین

کثرت سجده های حضرت سجاد و آثار آن

کلام ربوبی (حدیث لوح)

کثرت رسیدگی به فقرا و مساکین

کیفیت برخی از ارتباطات اجتماعی

کثرت نمازها

کیفیت لباس

کیفیت غذای امام سجاد

کیفیت سلوک در ماه رمضان

کیفیت سلوک در ماه رمضان

گناهانی که مانع اجابت دعایند

گریه امام سجاد

گفتگوی آهوی وحشی

گواهی حجرالاسود

گشایش بزرگ

گذران عمر

گریه بر مصائب شهدای کربلا

گذشت؛ گواراترین جرعه

گفتگو با حیوانات

گستره وسیع انفاق و رسیدگی به فقرا

لباس امام سجاد در حال نماز

لباس و مکان حضرت سجاد در موقع نماز

مناجات خائفین

مناجات راجین

مناجات راغبین

مناجات شاکران

مناجات مطیعان

مناجات مریدان

مناجات محبین

مناجات متوسلین

مناجات نیازمندان

مناجات عارفان

مناجات ذاکرین

مناجات معتصمین

مناجات زاهدان

مناجات منظوم

مناجاتهای امام سجاد در کنار کعبه

مرد دلقک

مسافرت بی بازگشت

مستدرکات صحیفه کامله سجادیه

محلی انتخابی حضرت سجاد برای سجده

مراعات اخلاص در امور اجتماعی

مراعات حال دیگران

مراعات شدید اخلاص

مراقبت دائمی از خود

متانت فوق العاده

مکتب هدایتگر امام سجاد

مناجات جانسوز

مناجات عارفانه

مناجات جانسوز در نیمه های شب

معیار شخصیت انسان

مهر امامت

مرواریدهای گران قیمت در شکم ماهی

مقام و منزلت یاران امام سجاد

معالجه دختر تاجر شامی

ماجرای جعفر کذاب و ادعای امامت او

ماجرای شتر امام سجاد بعد از شهادت ایشان

منصور دوانیقی

محمد بن طلحه

محمد بن سعد

معیار زهد

منزلگاه بی چراغ

معرفی رسول الله

منشور جاوید

ماه مبارک رمضان

ملاقات والدین

مناجات

منع ستمگری

مهر حقیر

مذمت تکبر

مواسات و احسان به دیگران

مشترکات ادیان

موسی و عابد

مناجاتهای پانزده گانه

ملحقات صحیفه سجادیه

مناجات تائبین

مناجات شاکین

محمد بن مسلم زهری

مالک بن أنس

محمد بن سعد کاتب الواقدی

محمد بن اسحاق

مدینه در محاصره دشمن

مصیبت من از یعقوب مهم تر بود

محبت به اهل بیت تنها وسیله سعادت

مناجات نیمه شب

مقام رضا

مقام رضا

معیار گزینش دوست

مالک بن عطیه

محمد بن جبیر

محمد بن شهاب

مقام علمی زهری

محمد بن علی

محمد بن عمر

محمد بن قیس

مسلم بن علی

معروف بن خربوذ

منذر ثوری

منهال بن عمرو

منهال بن عمر

میمون بان

میمون قداح

معطر کردن برای نماز

مداومت امام سجاد بر نماز شب

مناجات امام سجاد در بیت الحرام

مقام حدیث کننده روایات امام سجاد

معجزه شگفت درباره بچه آهو

نشست و برخاست با بردگان

نفرین های مستجاب

نحوه نشستن

نقش انگشتری

نگاه عمیق امام سجاد به ستارگان

نجات از غل و زنجیر

نتیجه تواضع در مقابل بی خردان

نان خشک و گوهر در شکم

نتایج دعا

نتیجه اتهام

نتیجه مخالفت با اولیاء الله

نماز امام سجاد

نگرانی امام سجاد در وقت احرام

نماز امام سجاد زیر ناودان رحمت

ناقه حضرت امام زینالعابدین

نجات حماد در بیابان و طی الارض به مکه

نشان دادن بهشت

نفرین مستجاب

نجات کودک

نامه پنهانی

نجات جا افتاده از قافله

نفرین امام سجاد به حرمله و عاقبت وی

نشانه ای از نشانه های امامت

نقش اندیشه

نرمش برای تربیت

نماز بی ولایت

نیاز مردم به همدیگر

نصایح ارزشمند

نشانه های مؤمن

نگاهی کوتاه بر دعاهای صحیفه سجادیه

نمازهای حضرت سجاد

نفوذ کلمه و تأثیر فوق العاده کلام

نگرش در زمینه امور اجتماعی

وضوی امام سجاد

وصیت امام سجاد به امام محمد باقر

وجه مشترک سخنان معاصرین و مورخین

وقار و هیبت

وحی الهی به موسی

وفات پیامبر

وقتی سخن از شیطان میشد

وقار و شکوه

ورع و پارسایی

همچو ابراهیم خلیل بودن

همچو یعقوب بودن

هیبت و عظمت

هدایتگران پس از غروب خورشید

هر که دعوت شود دوستش دارند

هیزم و آرد برای سفر نهایی

هم راز و هم ساز تهیدستان

همنشینی با زیردستان

همنشینان ناشایسته

هزار رکعت نماز

هدایای جنیان

هدیه بهشتی

هدیه گروهی از اجنه برای امام سجاد

هنگام انقراض دولت بنی مروان

هشدار از ستم

هنگام نماز

همسران امام چهارم

همسری از آل ذی الجدین از بنی شیبان

همسری کنیز امام حسن علیه السلام

همسایه

هنگامی گرفتاری و بیمار شدن

هنگامی اندوهگین شدن

هنگام سختی و کارهای دشوار

هنگام تندرستی و سپاس آن از خداوند

هنگام پناه بردن از گرفتاریها به خدا

هنگامی تنگی روزی

هنگامی مشاهده شخصی بر گناه

هنگامی شنیدن و مشاهده رعد و برق

هنگام یاد مرگ

هنگام ختم قرآن

هنگام نگاه کردن به هلال ماه نو

هنگام فرارسیدن ماه مبارک رمضان

هماهنگی عالم تکوین در حال نماز

یوسف بن اسماعیل النبهانی

یادی از سخنان حضرت خضر

یحیی بن امالطویل

یحیی بن امطویل

یاری به شخص تشنه و عقب مانده از قافله

یحیی بن سعید

یزید بن معاویه

یعقوبی

یاوری ستمگر

یحیی بن امطویل

١٠٠٠ ص

١٠٠١ ص

١٠٠٢ ص

١٠٠٣ ص

١٠٠٤ ص

١٠٠٥ ص

١٠٠٦ ص

١٠٠٧ ص

١٠٠٨ ص

١٠٠٩ ص

١٠١٠ ص

١٠١١ ص

١٠١٢ ص

١٠١٣ ص

١٠١٤ ص

١٠١٥ ص

١٠١٦ ص

١٠١٧ ص

١٠١٨ ص

١٠١٩ ص

١٠٢٠ ص

١٠٢١ ص

١٠٢٢ ص

١٠٢٣ ص

دانشنامه امام سجاد علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٨ - بخشندگی

بخشندگی

اما بخشندگی نیز یکی از ویژگیها و صفات ذاتی آن بزرگوار بود، تمام مورخان برآنند که آن حضرت از همه مردم بخشنده‌تر و دست و دل بازتر و نسبت به فقرا و مستمندان نیکوکارتر بود. داستانهای فراوانی از بخشش و کرم آن بزرگوار نقل کرده‌اند که از جمله موارد زیر است:
داستان محمد بن اسامه
محمد بن اسامه مریض شد، امام علیه‌السلام به عیادت او رفت. وقتی که کنار بستر او نشست، محمد شروع به گریستن کرد، امام علیه‌السلام فرمود:
- «چرا گریه می‌کنی؟»
- «وامی دارم.»
-«چقدر وام داری؟»
- «پانزده هزار دینار.»
- «من قبول می‌کنم.»
و امام علیه‌السلام از مجلس برنخاست، مگر آن که آن مبلغ را پرداخت، [١] و کابوس وحشتناک وام و اندوه او را برطرف ساخت.
اطعام عمومی
از آثار بزرگوار و بخشندگی آن حضرت این است که همه روزه در مدینه اطعام عمومی می‌کرد و در وقت ظهر در منزل خودش بار عام می‌داد. [٢] .
اداره کردن صد خانواده
از آثار وجود فراوان امام آن که صد خانوار را در مدینه به طور پنهانی [٣] اداره می‌کرد که هر خانوار شامل چند تن بودند. [٤] . به راستی سخاوت دلیل بر آن است که شخص بخشنده از بخل برکنار است و نسبت به مردم احساس محبت دارد و سپاسگزار خدا در برابر نعمت‌های اوست.

[~hr~]پی نوشت ها:
(١) البدایة و النهایة: ٩ / ١٠٥، سیر اعلام النبلاء: ٤ / ٢٣٩، تاریخ اسلام: ٢ / ٢٦٦، الحلیة: ٣ / ١٤١.
(٢) تاریخ یعقوبی: ٣ / ٦.
(٣) تهذیب اللغات و الأسماء: ص ٣٤٣.
(٤) بحارالانوار: ٤٦ / ٨٨.
منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد ١)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام ١٣٧٢.