پس علمى كه بر مكلّف فرض و تكليف قرار داده شده و از جمله واجبات عينيّه شمرده شده تحصيلش لازم و واجب بوده و در صورتيكه وى به تحصيل آن همّت نگمارد بر آن اجبار و الزامش ميكنند و علمى كه احيانا بآن احتياج و نياز پيدا ميشود بنحو لزوم كفائى در حقّ مكلّفين جعل شده بطوريكه اگر برخى از ايشان بآن قيام كنند از ديگران ساقط ميگردد و اگر در شهر كسيكه بآن قيام كند وجود نداشته باشد تمام بتحصيل و فراگرفتنش موظّفند.

متن:

و قيل:

بانّ علم ما ينفع على نفسه فى جميع الاحوال بمنزلة الطّعام لا بدّ لكلّ احد من ذلك و علم ما ينفع فى الاحانين بمنزلة الدّواء يحتاج اليه فى بعض الاوقات و علم النّجوم بمنزلة المرض فتعلّمه حرام لانّه يضرّ و لا ينفع الّا قدر ما يعرف به القبلة و اوقات الصّلوة و غير ذلك، فانّه ليس بحرام.

ترجمه:

كلام برخى در خاصيّت‌بعضى از علوم‌

برخى از ارباب دانش فرموده‌اند:

علمى كه در تمام احوال و ازمان نافع است همچون طعام بوده كه احدى بى‌نياز از آن نميباشد و دانشى كه نفعش در برخى از اوقات است مانند دواء بوده كه در پاره‌اى از احيان مورد احتياج ميباشد و علم نجوم و اخترشناسى بمنزله درد و مرض است ازاينرو فراگرفتنش حرام ميباشد چه آنكه مضرّ بوده و نافع نيست مگر مقدارى كه‌