و از سوى ديگر، صحابه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه افتخار درك حضور و استماع حديث پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را داشتند و مورد احترام خلفاى وقت و عموم مسلمانان بودند، به ترويج حديث پرداختند و كار به جايى رسيد كه حديث به قرآن حكومت مى كرد و حتى گاهى حكم آيه با حديث فسخ مى شد ١٣٥ و بسيار اتفاق مى افتاد كه نقله يك حديث براى استماع يك حديث، فرسنگها راه پيموده رنج سفر بر خود هموار مى نمودند.

گروهى از بيگانگان كه به لباس اسلام درآمده بودند و جمعى از دشمنان خانگى اسلام به وضع و تغيير حديث‌

پرداختند و حديث را از اعتبار و وثوق انداختند ١٣٦.

به همين سبب دانشمندان اسلامى به فكر چاره افتاده و علم (رجال و درايه) را وضع كردند تا حديث درست را از نادرست تميز دهند.

ولى (شيعه) گذشته از اينكه در تنقيح سند حديث مى كوشد مطابقت متن حديث را با قرآن در اعتبار آن لازم مى داند. از طريق‌