توضيح المسائل - اراكی، محمد علي - الصفحة ٣٢٤
او از مخارج سالش زياد بيايد.
مسأله ١٨٣٢ - گچ و آهك و گل سرشور و گل سرخ از چيزهاى معدنى نيست و كسى كه اينها را بيرون مىآورد، در صورتى بايد خمس بدهد كه آنچه را بيرون آورده، به تنهائى يا با منافع ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد.
مسأله ١٨٣٣ - كسى كه از معدن چيزى به دست مىآورد، بايد خمس آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد، يا زير آن، در زمينى باشد كه ملك است، يا در جايى باشد كه مالك ندارد.
مسأله ١٨٣٤ - اگر نداند چيزى را كه از معدن بيرون آورده به ١٥ مثقال طلاى مىرسد يا نه، بنابر احتياط واجب بايد به وزن كردن يا از راه ديگر، قيمت آن را معلوم كند.
مسأله ١٨٣٥ - اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند، چنانچه بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كردهاند، سهم هر كدام آنها به ١٥ مثقال طلا برسد، بايد خمس آن را بدهند.
مسأله ١٨٣٦ - اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد، آنچه از آن به دست مىآيد، مال صاحب ملك است و چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن خرجى نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد.
٣ - گنج مسأله ١٨٣٧ - گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسى آن را پيدا كند و طورى باشد كه به آن، گنج بگويند.
مسأله ١٨٣٨ - اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند، مال خود او است و بايد خمس آن را بدهد.
مسأله ١٨٣٩ - نصاب گنج ١٥ مثقال طلا است يعنى اگر قيمت چيزى را كه از گنج به دست مىآورد، بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده به