والاترين بندگان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - چرا تواضع؟

التَّذَلُّلِ؛

(ابليس) دشمن خدا، پيشواى متعصّبان و سر سلسله متكبّران است، كه اساس تعصّب را پى ريزى كرد، و با خداوند در رداى جبروتى به ستيز و منازعه پرداخت، و لباس بزرگى به تن پوشيد، و پوشش تواضع و فروتنى را كنار گذارد!

امام دو لقب به شيطان داد كه براى متكبّران و متعصّبان پيام مهمّى دارد؛ زيرا شيطان را پيشواى متعصّبان و پدر بزرگ متكبّران معرّفى كرد؛ يعنى، كسانى كه تعصّب دارند، در پشت سر شيطان حركت مى‌كنند و رهبرى آن موجود طرد شده را گردن نهاده‌اند، و انسانهاى متكبّر با شيطان ارتباط بر قرار كرده و از منسوبين او به شمار مى‌روند! چرا كه او پايه‌گذار اصلى تكبّر و تعصّب در جهان است.

حضرت سپس نتيجه اعمال شوم مذكور را چنين بيان مى‌كند، ثمرات شومى كه در انتظار هر متكبّر و متعصّبى خواهد بود:

أَلَا تَرَوْنَ كَيْفَ صَغَّرَهُ اللَّهُ بِتَكَبُّرِهِ، وَ وَضَعَهُ بِتَرَفُّعِهِ، فَجَعَلَهُ فِى الدُّنْيَا مَدْحُوراً، وَ أَعَدَّ لَهُ فِى الْآخِرَةِ سَعِيراً!

مگر نمى‌بينى كه چگونه خداوند او (ابليس) را به خاطر تكبّرش تحقير كرد و كوچك شمرد، و در اثر بلند پروازى‌اش پست و خوار گردانيد، و به همين جهت او را در دنيا طرد كرد، و آتش فروزان دوزخ را در آخرت برايش مهيّا نمود!

ذلّت و خوارى شيطان در دنيا به جايى رسيده كه هر كس مى‌خواهد كار خيرى انجام دهد، ابتدا از شرّ شيطان به خداوند پناه مى‌برد، و هر كس كار زشتى مرتكب مى‌شود، شيطان را عامل آن مى‌داند و او را مورد لعن و نفرين قرار مى‌دهد!

پستى و سقوط بيش از اين، امكان ندارد. در دنيا در نهايت حقارت و پستى، و در آخرت در بدترين عذابها و سوزاننده‌ترين آتشها! آرى، اينها همه نتيجه تكبّر است!

ب- داستان قوم متكبّر حضرت شعيب عليه السلام نمونه‌اى ديگر از آثار شوم تكبّر است.

تكبّر همان‌گونه كه منتهى به كفر به خدا مى‌گردد، كفر به پيامبران الهى را نيز در پى دارد.