والاترين بندگان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦ - د- سر چشمه گناهان

آيا كسى كه به ضعف و حقارت و عجز و ناتوانى‌اش از يك سو، و عظمت و بزرگى و گستردگى جهان خلقت از سوى ديگر انديشه كند، هرگز دچار تكبّر مى‌شود؟ نه تنها آلوده تكبّر نمى‌گردد، بلكه همواره در برابر خالق اين جهان با عظمت، سر تسليم فرود مى‌آورد.

٢- مطالعه پيامدها و آثار سوء تكبّر: راهِ ديگر ترك خصلتها و افعال ناشايست، تفكّر و مطالعه پيرامون آثار سوء آن است. مثلًا كسى كه مى‌خواهد سيگار را ترك كند، و اين عادت زشت را كنار بگذارد، بايد در مورد ضررها و عوارض نامطلوب سيگار مطالعه كند. دانشمندان مى‌گويند: «دو هزار نوع سم در سيگار موجود است، و سيگار منشأ يكصد و بيست و سه بيمارى است!» [١]

شخص سيگارى هنگامى كه به آثار سوء و نامطلوب سيگار پى ببرد، و آنها را باور كند، تدريجاً سيگار را ترك مى‌كند. انسان متكبّر نيز بايد براى علاج اين بيمارى، به آثار سوء و عوارض نامطلوب آن بينديشد، و بداند كه تكبّر موجب تنفّر افراد جامعه از وى مى‌گردد، و از درگاه الهى رانده مى‌شود، و بالاخره به بيراهه كفر و نابودى كشانده مى‌شود؛ هنگامى كه به آثار تلخ تكبّر پى ببرد، سعى مى‌كند آهسته آهسته خود را معالجه نمايد.

٣- تمرين و ممارست: تمرين، منحصر به ورزشهاى جسمانى نيست، بلكه تمرين و تكرار و ممارست ورزشهاى روحى نيز روح انسان را قوى و نيرومند مى‌كند؛ بنابراين انسان متكبّرى كه به بيمارى خويش پى برده، و در صدد درمان آن است، بايد تواضع را تمرين كند. و تمرينش را آن قدر ادامه دهد، تا تواضع برايش تبديل به «حالت» شود، و سپس بر اثر تمرينِ بيشتر و تداوم آن، اين حالت تبديل به «عادت»

[١]. در مورد مضرّات سيگار كتابهاى فراوانى نوشته شده كه مطالعه آن براى همگان مخصوصاً سيگاريها مفيد است. از جمله اين كتابها مى‌توان به كتاب «سيگار، خودكشى تدريجى» و كتاب «سيگار پديده مرگبار عصر ما» اشاره كرد.