والاترين بندگان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٢ - ١١ گوش شنوا و چشم بينا

عبادالرّحمن در مقابل هر كسى كه متذكّر آيات الهى شود، گوش شنوا و چشم بينا دارند.

٢- منظور از «آيات ربّ» چيست؟

پاسخ: دو احتمال وجود دارد:

الف- احتمال دارد منظور از آيات پروردگار در اين آيه شريفه، آيات تشريعيّه باشد؛ يعنى، آيات قرآن مجيد، وحى و مانند آن.

ب- احتمال ديگر اين كه مراد آيات تكوينيّه باشد؛ نشانه‌هاى توحيد، علامات عظمت و بزرگى خداوند در عالم آفرينش، آثار نظم و خلاقيّت و علم و قدرت در وجود خود انسان، و حتّى در يك عضو كوچك مثل چشم كه دنياى عجائب است. البتّه مى‌توان احتمال سومى را هم مطرح كرد؛ زيرا امكان دارد منظور از آيات ربّ در آيه مذكور، آيات تشريع و تكوين هر دو باشد؛ هر تذكّر دهنده‌اى، هر نوع از آيات پروردگار در عالم تشريع يا تكوين را به آنها تذكّر دهد، با گوشى شنوا و چشمانى باز استقبال مى‌كنند.

٣- كلمه «صم» جمع «اصم» به معنى انسانهاى كر مى‌باشد. و «عميان» جمع «اعمى‌» به معناى انسانهاى نابينا و كور است؛ بنابراين، جمله «لم يخرّوا عليها صمّاً و عمياناً» به معناى «روى آيات پروردگار كر و كور نمى‌افتند» مى‌باشد؛ ولى‌منظور از اين‌جمله چيست؟

پاسخ: برخى از مسلمانان آيات الهى رامى بينند، مى‌شنوند، امّا به محتواى آن توجّه نمى‌كنند؛ بلكه تنها به پوسته آن تمسّك مى‌نمايند. به چنين مسلمانانى گفته مى‌شود كه با چشمانى نابينا و گوشهايى كر، بر روى آيات الهى افتاده‌اند! از جمله اين افراد، مى‌توان به خوارج نهروان اشاره كرد كه از اسلام و شريعت تنها به الفاظ و پوسته آن توجّه مى‌كردند و شب تا به صبح به تلاوت قرآن مى‌پرداختند، و آثار عبادتهاى شبانه در صورت و زانوهاى آنها ظاهر بود، امّا از محتوا و پيامهاى آيات و لوازم و آثار و كنايات آن بى بهره بودند. اگر خرمائى از درخت‌