اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ١٣٨ - ب - نظم در تشريع

گاهى از عظمت آسمان، كوهها و درياها سخن مى‌گويد. زمانى شگفتيهاى آفرينش موجودات واز جمله انسان راتذكر مى‌دهد و در بسيارى از مواقع نيز آمد و شد شب و روز، فراوانى پديده‌هاى هستى و بى شمارى نعمتهاى الهى را در لابه لاى آيات بيان مى‌كند و انسان را به تفكر در نظم شگفت آور آن وامى‌دارد. به عنوان نمونه مى‌فرمايد:

«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ»[١]

همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز، نشانه‌هايى براى خردمندان است.

ب- نظم در تشريع:

همه آياتى كه در باره قوانين و مقررات الهى نازل شده، بر قرار كننده نظم و برنامه در زندگى فردى واجتماعى مسلمانان است. با اين بيان، قرآن همواره پيروان خويش را به داشتن يك برنامه صحيح و منظّم دعوت مى‌كند و خواستار آن است كه مسلمانان در زندگى به اصول و مقررات الهى پاى بند بوده، طبق برنامه‌اى كه خدا براى آنان تنظيم كرده، زندگى كنند و هيچ گاه از حدود الهى گام فراتر ننهند. چرا كه:

«مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»[٢]

آنان كه از حدود الهى تجاوز كنند، همانان ستمكارانند.

از اين رو، مى‌توان گفت يكى از اهداف مهمّ پيامبران الهى، تنظيم برنامه زندگى انسانها درتمام ابعاد آن بوده و در صدد بودند تا جامعه طبق برنامه تنظيمى از جانب پروردگار به زندگى خويش ادامه دهد و از آن تخطّى نكند.

به عنوان مثال قرآن براى انجام عبادتهاى اسلامى وقت و برنامه‌اى تنظيم كرده، تا همه مسلمانان در آن وقت معين به عبادت بپردازند. چنان كه براى روزه گرفتن، ماه مبارك رمضان‌

[١] - آل عمران، آيه ١٩٠

[٢] - بقره، آيه ٢٢٩