اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ١٢٢ - الف - نكوهش

بديهى است كه مخاطب آيه خصوص بدريان نيستند بلكه همه مسلمانان حاضر در جبهه‌اند كه مبادا در مقابل دشمن فرار را بر قرار ترجيح دهيد كه نتيجه‌اش روى آوردن به غضب خداوند و عذاب دوزخ است. از اين آيه بر مى‌آيد كه فرار از نبرد، از گناهان كبيره است؛ زيرا گناه كبيره آن است كه در قرآن وعده عذاب به آن داده شده است.[١]

در روايات اهل بيت عليهم السلام نيز فرار از جنگ سخت مورد نكوهش قرار گرفته كه به بيان دو روايت بسنده مى‌كنيم. امير مؤمنان عليه السلام مى‌فرمايد:

«الْفِرارء مِنَ الزَّحْفِ مِنَ الْكَبائِرِ»[٢]

فرار از جنگ، از گناهان كبيره است.

حضرت موسى بن جعفر عليه السلام مى‌فرمايد:

«مَنِ انْهَزَمَ حتَّى يَجُوزَ صَفَّ اصْحابِهِ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ»[٣]

هر كس به اندازه‌اى عقى نشينى كند كه از صف و موضع نيروهاى خودى بگذرد، به تحقيق مورد خشم خدا قرار گرفته است.

شيوه‌هاى برخورد با فراريان‌

در اينجا به بيان برخى از شواهد تاريى درباره برخورد با فراريان مى‌پردازيم:

الف- نكوهش:

برخورد معصومين عليهم السلام با متخلفان و فراريان، متناسب با شرايط سياسى- اجتماعى و روحيات مجرم و ميزان سازندگى و عبرت آموزى آن در شخص مجرم و ديگران بود به عنوان مثال اگر نيروها پيش از دستيابى به اهداف از پيش تعيين شده، پشت به دشمن كرده بودند و در اسلام سابقه خوبى داشتند و پيش از آن، در جهاد با مشركان شركت كرده و از خود فداكارى و جانبازى نشان داده بودند، فقط مورد نكوهش و ملامت‌

[١] - ر. ك. مجمع البيان، ج ٢، ص ٥٣٠

[٢] - مستدرك الوسائل، ج ١١، ص ٧١، آل البيت

[٣] - مستدرك الوسائل، ج ١١، ص ٧٢