مكروه؛ هدهد، پرستو، صرد، صوام [١] و كلاغ سبز. ج- حرام؛ خفّاش، طاووس، باز، قوش، عقاب، شاهين، قرقى، لاشخور، كركس، كلاغ، هر پرنده‌اى كه هنگام پرواز بال‌هاى خود را كمتر حركت دهد و بيشتر نگاه دارد و پرندگانى كه سنگدان، چينه‌دان و خار عقب پا را ندارند. [٢]

يادآورى ١- خوردن گوشت حلال به‌شكل پخته و خام جايز است و خوردن گوشت خام- پيش از آن كه آن را در برابر خورشيد يا آتش قرار دهند يا نمك سودكرده در سايه بخشكانند- مكروه است. [٣]

يادآورى ٢- كليه حيوانات حلال‌گوشت در صورتى خوردن آن‌ها حلال است كه طبق دستور شرعى ذبح، نحر يا صيد شوند در غير اين صورت مصرف آن‌ها حرام است.

يادآورى ٣- اگر حيوانات درنده و گوشتخوار را- به‌جز سگ و خوك- به دستور شرعى ذبح يا با اسلحه شكار كنند، گرچه خوردن آن‌ها حرام است و نمى‌توان با اجزاى آن‌ها نماز خواند، ولى پاك هستند. [٤]

٢- موادّ طبيعى‌

١/ ٢- موادّ پاك و بى‌زيان؛ مصرف اين‌گونه مواد به حكم شرع و عقل، مجاز است. [٥]

[١] صُرَد، يا وركاك، مرغى است كه گنجشك شكار مى‌كند، صوام نيز پرنده‌اى است خاكى‌رنگ با گردن دراز كه بيشتر در خرمابن آشيانه مى‌سازد. (فرهنگ دهخدا)

[٢] . همان، ص ١٥٦-١٥٧، مسألۀ ٦ و ٨ و رساله نوين، ج ٣، ص ١٧٩

[٣] . تحريرالوسيله، ج ٢، ص ١٦٢، مسأله ٣١

[٤] . توضيح‌المسائل، مسأله ٨٢٤ و ٢٥٨٨

[٥] . ر. ك: تحريرالوسيله، ج ٢، ص ١٦٤، مسأله ٨