خلاصه درس‌ مركب بودن ماده از اجزا، كه آن را موجودى محتاج قرار داده است و حركت و تغيير مادّه كه آن را محتاج محرك كرده است و همچنين تغيير و دگرگونى ماده كه براى متكامل شدن است، همه اينها اوصاف عمومى وجود مادى است و چنين موجودى نمى تواند ازلى و بى نياز از آفريننده باشد بلكه نياز به آفريننده دارد. ماديها براى بى نياز جلوه دادن مادّه و اثبات ازليت آن استدلالهايى كرده اند: از جمله اين كه نظم جهان را مولود تصادف دانسته اند. امّا بايد گفت كه نظم دقيق حاكم بر موجودات نمى تواند معلول تصادف باشد و ناچار مبدئى عاقل و حكيم دارد؛ زيرا حساب احتمالات تصادفى بودن نظم حاكم بر جهان رانفى مى كند.
پرسش‌ ١- اوصاف عمومى ماده چيست؟
٢- فرضيه تصادف چيست؟
٣- چگونه نظم جهان فرضيه تصادف را باطل مى كند؟
٤- حساب احتمالات چيست؟