نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٣

در هر گوشه اى از اين جهان پهناور، آثار نظم و حساب و قانون و هدف به چشم مى خورد و يك نوع ارتباط و هماهنگى خ نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى ٢٨ پاسخ:
ص : ٢٨ اصى در ميان تمام اجزا و موجودات عالم هستى مشاهده مى شود. به عنوان مثال، براى رشد يك گياه «آب وباد و مه و خورشيد و فلك دركارند» خورشيد مى تابد، آب دريا بخار مى شود، باد آن را به هر طرف مى برد، باران و برف به گونه اى جالب فرود مى آيد و گياهان را طراوت مى بخشد، از طرفى زمين مواد غذايى لازم آن را به عهده مى گيرد و در نتيجه گياه رشد كرده و مى تواند براى مدّتى ادامه حيات دهد.
دامنه اين همكارى به اندازه اى وسيع است كه در ميان كرات مختلف منظومه شمسى هم ديده مى‌شود و منحصر به هم آهنگى اجزا و حوادث يك كره معين نيست.
نتيجه مى گيريم كه سازمانى با اين نظم و دقت نمى‌تواند معلول تصادف و اتفاق باشد به اين معنا كه يك سلسله علل فاقد عقل و شعور آن را ايجاد كرده باشند و ناچار نظم دهنده اى عاقل و حكيم دارد.
چرا نظم حاكى از عقل و فكر است؟
حساب احتمالات در بررسى نظم موجودات ما را به مبدئى عاقل و حكيم رهنمون مى گردد. به عنوان مثال، كتابى است علمى، مطالب آن طبق شماره صفحه مرتب شده و داراى صد برگ است، اوراق آن را درهم ريخته و مخلوط سازيد، بطورى كه شماره ها و مطالب، بطور مشوش و نامنظمى قرار گيرند، اكنون كتاب را به دست شخص بى سواد يا نابينايى دهيد تا آن را به صورت اول بازگرداند، او نابيناست يا سواد ندارد و در هر حال نمى تواند شماره ورق اول را بخواند. به منظور برداشتن همان ورق اول، ورقى را از ميان آن اوراق پراكنده بر مى دارد، به اميد اين كه همان ورق اول باشد، ناگفته پيداست كه احتمال رسيدن او به اين مقصود، يك احتمال از صد احتمال است، اين ورق را هر چه هست كنار مى گذارد، ورقى را به احتمال برگ دوم برمى دارد، احتمال درست از آب درآمدن آن يك احتمال در نود و نه احتمال است، بنابراين موفقيت او در قرار گرفتن شماره هاى يك و دو پشت سرهم يك احتمال ازميان ده هزار احتمال است يعنى: (٠٠٠/ ١١٠: ١١٠٠* ١١٠٠) ميان اين ده هزار احتمال، يك احتمال آن مطابق با واقع‌