نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٣

حكم يك واحد در نظر بگيريم، تاريخ قرآن نشان مى دهد كه هر قرنى كه بر قرآن گذشته است، آن را در قرن بعدى بهتر از قرن قبلى فهميده اند. و در روايت آمده كه از امام سجاد (ع) درباره توحيد سؤال شد؛ حضرت فرمود: «همانا خداوند عزوجل مى دانست در آخر الزمان اقوامى پيدا مى شوند كه در مسايل الهى تعمق مى كنند، از اين رو سوره توحيد و آيات اول سوره حديد را نازل كرد ...» «١».
اما رضا عليه السلام از پدرش نقل مى فرمايد كه مردى از امام صادق عليه السلام پرسيد:
«مابالُ الْقُرْآنِ لا يَزْدادُ عَلىَ النَّشْرِ وَ الدَّرْسِ إِلَّا غَضاضَةً؟» چرا قرآن هر چه بيشتر انتشار و بررسى و تدبر مى شود، برطراوت و تازگى آن افزوده مى‌شود.
امام فرمود:
«لِأَنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالى‌ لَمْ يَجْعَلْهُ لِزَمانٍ دُونَ زَمانٍ وَ لا لِنَّاسٍ دُونَ ناسٍ، فَهُوَ فى‌ كُلِّ زَمانٍ جَديدٌ وَعِنْدَ كُلِّ قَوْمٍ غَضٌّ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ» «٢» از آن جهت كه قرآن براى يك زمان معين و براى مردم معين نازل نشده است، براى همه زمانها و همه مردم است. از اين رو، در هر زمانى نو و نزد تمامى مردم تازه است. و همين طور سنت پايان ناپذير است و با تدبر در آن مطالب بيشترى به دست مى‌آيد كه گسترش علوم اسلامى در زمينه هاى مختلف، شاهد بر اين مطلب است. پيامبر اكرم (ص) فرموده: « نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى ٤٩ شبهه اول و پاسخ آن ص : ٤٨ خدا خرّم گرداند بنده اى را كه گفتار مرا بشنود و حفظ كند و برساند به كسى كه آن را نشنيده است، بسيارند كسانى كه فقهى را حفظ مى كنند و خود فقيه نيستند و بسيارند كسانى كه فقهى را براى فقيه‌تر از خود روايت مى كنند» «٣» توصيه رسول اكرم به نقل سخنانش براى آيندگان، براى اين است كه چه بسا آنها بهتر از گذشتگان سخن او را مى فهمند و با تدبر، مطالب جديدى را به دست مى آورند. سخنان رسول اكرم (ص) و امامان (ع) كه در شرح و تفسير قرآن است در كنار قرآن تا روز قيامت باقى خواهد ماند و علماى امّت مى توانند با مراجعه به اصولى كه درسنت بيان شده، احكام فروعات و حوادث واقعه را در هر زمان و مكانى، استنباط نمايند و در دسترس‌