خلاصه‌ اين درس را با چند حديث اخلاقى- تربيتى از پيشواى هشتم (ع) متبرك ساختيم. چكيده مضمون اين احاديث شريف به ترتيب عبارت است از:
- براى اين كه بدانيم نزد امامان (ع) چه موقعيتى داريم بايد ببينيم آن بزرگواران نزد ما چه منزلتى دارند.
- مؤمن واقعى برخوردار از سه خصلت است كه از خدا، پيامبر و وليش برگرفته است: رازدارى را از خدا، مدارا با مردم را از پيامبر (ص) و شكيبايى در برابر ناملايمات را از امامانش به ارث برده است.
- يكى از علل تشريع‌امامت در نظام‌اسلامى حفظ دين از دستبرد تحريفگران و بدعتگذاران است.
- امام رضا (ع) بعضى از ياران خود را كه بدون توجه به نعمت ولايت، در خواست بهبود وضع معيشتى خود را داشتند، به گوهر گرانبهاى ولايت ائمه (ع) توجه تاريخ زندگانى امام رضا(ع) ٦٥ اعتراف ديگران ص : ٦٥ داد و آنان را به اشتباهشان متذكّر شد.
- خطر رياست طلبى در عقيده و دين مسلمان را بيشتر از خطر حمله چند گرگ درنده به گله گوسفند بدون چوپان دانسته است.
- براى تشخيص مقام عبادى فردى نبايد نماز و روزه او را ملاك قرار داد بلكه آنچه مى‌تواند ملاك واقعى باشد ميزان تفكر او در امر الهى است.
- شيعيان، در دوران ظهور حضرت مهدى (عج) در زندگى شخصى بيشتر از شيعيان دوران غيبت در تنگنا هستند. زيرا هم فعّاليّت و تلاششان بيشتر است و هم نصيبشان از زندگى كمتر.
پرسش‌ ١- امام رضا (ع) براى درك ميزان محبوبيت افراد نزد امامان (ع) چه ملاكى ارائه داده‌است؟
٢- مؤمن به چه خصلتهاى خدايى، پيامبرى و امامى بايد متخلّق باشد؟
٣- در بيان امام هشتم (ع) امامت به چه منظورى تشريع شده است؟
٤- چهره رياست طلبى در بيان حضرت رضا (ع) چگونه ترسيم شده است؟
٥- امام رضا (ع) وضعيت زندگى شيعيان پس از ظهور را چگونه ترسيم كرده است؟
درس ششم:: مقام علمى حضرت رضا (ع)
در ميان ويژگيها و برجستگيهاى امامان (ع) مقام «علم» و «عصمت» آنان، از جايگاه برترى برخوردار است. عنوان «مَدينَةُ الْعِلْم»، مخصوص پيامبر (ص) بوده و «باب» آن، تنها على (ع) و فرزندان آن حضرت هستند. «١» قرآن از آنان با اوصاف: «اهْلُ الذِّكْر» «٢»، «الرّاسِخُونَ فِى الْعِلْم» «٣»، «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ» «٤»، «الذين يَعْلَمُونَ» «٥»، «اوتُوا الْعِلْمَ» «٦» و ... ياد كرده است. در روايات، دعاها و زيارات نيز از آنان با وصف «مَعْدِنُ الْعِلْمِ» «٧»، «خُزّانُ الْعِلْمِ» «٨»، «حَمَلَةُ كِتاب اللَّهِ» «٩» و ... ياد شده است. همه اين تعبيرات و اوصاف، بيانگر وسعت و ژرفاى دانش آن عزيزان است.
منابع علم امامان (ع)
امامان (ع) هر چند نسبت به بقيّه مردم «سرچشمه دانش» هستند، ولى درياى بيكران دانش آنان نيز از سرچشمه‌اى ديگر نشأت مى‌گيرد. مهمترين منابع علوم ائمه (ع)