تاريخ زندگانى امام رضا(ع)
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

تاريخ زندگانى امام رضا(ع) - رفیعی، علی - الصفحة ١٧٩

سخنان بسيار كوتاهى ايراد كرد. او پس از حمد و ثناى الهى خطاب به مردم فرمود:
«انَّ لَنا عَلَيْكُمْ حَقّاً بِرَسُولِ اللَّهِ وَ لَكُمْ عَلَيْنا حَقّاً بِهِ فَاذا انْتُمْ ادَّيْتُمْ الَيْنا ذلِكَ وَجَبَ عَلَيْنَا الْحَقُّ لَكُمْ.» «١» ما در پرتو نسبت با رسول خدا (ص) برگردن شما حقّى داريم؛ شما نيز به خاطر آن حضرت بر ما حقّى داريد. زمانى كه شما حقّ ما را ادا كنيد، ما نيز موظف به اداى حقّ شما خواهيم بود.» شيخ مفيد پس از نقل اين سخنان امام (ع) مى‌نويسد: در اين مجلس جز همين سخن، سخن ديگرى از آن حضرت نقل نشده است. «٢» امام (ع) در اين خطابه كوتاه امّا پرمحتوا، نه تنها مأمون و حكومت او را تأييد نكرد، بلكه حكومت و رهبرى بر مردم را حق خود دانسته كه از رسول خدا (ص) به او رسيده است و چيزى نبوده كه مأمون بخواهد به آن حضرت واگذارد. در جمله دوّم، مردم را نسبت به پيشوا ذى حق دانسته است. بدين معنا كه امام موظف است در صورتى كه امت او را به عنوان حاكم اسلامى و خليفه پيامبر (ص) بشناسند، او نيز آنان را اداره و رهبرى نمايد.
در بعضى منابع، خطابه امام (ع) در مراسم جشن ولايتعهدى به گونه‌اى ديگر نقل شده است. بنابراين نقل، امام (ع) پس از ستايش پروردگار و اشاره به قضا و قدر الهى و اين كه كسى توان جلوگيرى از قضاء او را ندارد، اقدام مأمون را اداى حقى مى‌داند كه از آن اهل بيت است.
به تعبير امام (ع) دقت فرماييد:
«انَّ اميرَالْمُؤْمِنينَ عَضَدَهُ اللَّهُ بِالسَّداد وَ وَفَّقَهُ لِلرَّشادِ عَرَفَ مِنْ حَقِّنا ما جَهِلَهُ غَيْرُهُ ...» «٣»