آشكارا كشتن امام رضا (ع) با آن موقعيّت و جايگاه ممتازى كه داشت نه كار آسانى بود و نه به مصلحت حكومت. از اين رو، براى اجراى توطئه خود حيله‌اى به كار برد كه هم اجرايش آسان بود و هم زيانش براى حكومت كمتر؛ حيله‌اى كه از سلف خويش، معاويه آموخته بود.
او تصميم گرفته بود به بغداد برود تا مشكل اساسى اين ناحيه را با حضورش به نفع خود حل كند. ليكن لازم بود پيش از ورود به بغداد دو خطر عمده را از سر راه خود بردارد تا صداقتش را براى عربها به اثبات رساند. اين دو خطر عبارت بود از وزيرش فضل بن سهل و وليعهدش حضرت رضا (ع) كه وجود هر دوى آنان در دستگاه خلافت مأمون از عوامل مهم نارضايتى نژاد عرب بويژه مردم بغداد از حكومت وى به شمارمى‌رفت.
مأمون همراه وزير و وليعهدش مرو را به مقصد بغداد ترك كرد. فضل بن سهل را در حمام سرخس به طرز حيله‌گرانه‌اى به قتل رسانيد. هنگامى كه به طوس رسيد امام رضا (ع) را به منزل خود دعوت كرد و به دست خود و بدون هيچ واسطه‌اى با خورانيدن انگور «١» يا انار مسموم «٢» به آن حضرت او را شهيد كرد.
بدين ترتيب دومين و بزرگترين مانع از سر راه حكومت مأمون برداشته شد و راه براى رفتن وى به بغداد هموار گشت.
تاريخ شهادت حضرت على بن موسى الرّضا (ع) بنا بر قول مشهور، آخر ماه صفر، سال ٢٠٣ هجرى قمرى «٣»، يك سال و اندى پس از صدور فرمان ولايتعهدى به نام آن‌