پيدايش واقفيّه‌ پيشواى هشتم در آغاز امامت خود علاوه بر رويارويى با گروههاى فكرى و اعتقادى موجود در جامعه اسلامى، با اختلافات و كشمكشهاى فكرى جديدى نيز مواجه شد.
متأسفانه منشأ اين اختلافات، اصحاب و ياران پدر بزرگوارش حضرت‌موسى‌بن‌جعفر (ع) بودند. موضوع اختلاف نيز يكى از مسائل مهمّ اعتقادى يعنى «امامت» بود.
بنابر نوشته مورّخان، پس از شهادت امام كاظم (ع) ميان شيعيان و اصحاب امام (ع) درباره مسأله امامت دو نظر پيدا شد:
١- اكثريت شيعيان نسبت به شهادت امام كاظم (ع) قطع پيدا كردند و پس از آن حضرت به امامت فرزندش على بن موسى (ع) معتقد شدند. از اين رو به آنان «قطعيّه» گفته‌اند.
٢- تعداد اندكى از آنان در امامت موسى بن جعفر توقف كرده و آن حضرت را در سلسله امامت، آخرين فرد پنداشتند. اين افراد به نام «واقفيّه» و «ممطوره» «١» معروف شدند.
بعضى از اينان نسبت به رحلت امام كاظم (ع) دچار شك و ترديد شده مى‌گفتند: ما نمى‌دانيم او رحلت كرده يا زنده است و غيبت نمو تاريخ زندگانى امام رضا(ع) ١٠١ ١ - فعاليتهاى سياسى ص : ١٠١ ده است.
گروهى ديگر، مدعى شدند آن حضرت از دنيا نرفته است. او زنده و در پس پرده غيب پنهان است تا روزى كه به امر خداوند ظاهر شود، و او همان «قائم آل محمّد (ص)» و «مهدى موعود» است. «٢» انگيزه پيدايش واقفيّه‌ مورّخان، عامل اصلى پيدايش واقفيّه را دنيا دوستى و مال‌پرستى سران اين فرقه انحرافى ذكر كرده و نوشته‌اند: امام كاظم (ع) عده‌اى از اصحاب خود را مأمور جمع‌آورى‌