استكبار ستيزى در قرآن

استكبار ستيزى در قرآن - فرقانی، قدرت الله - الصفحة ٥٦

قرآن كريم از شيوه فرمانروايى فرعون به «تعبيد» تعبير مى‌كند.
تعبيد به معناى بنده گرفتن و مردم را به زور نيزه به اطاعت واداشتن و از حقوق انسانى محروم كردن است. در آيه مورد بحث نيز فرعون و مستكبران قومش مى‌گفتند كه بنى اسرائيل، بندگان مايند. روشن است كه بنى‌اسرائيل، فرعون را پرستش نمى‌كردند و در ظاهر برده او نبودند، ولى سيطره طاغوتى و ظالمانه فرعون، چنان بر مردم سايه افكنده بود كه از خود، اراده و شخصيتى نداشتند و به اجبار و قهر، از فرمان او بدون چون و چرا پيروى مى‌كردند. خداوند بزرگ در سوره‌اى ديگر، اين سيطره ظالمانه را از زبان فرعون چنين نقل مى‌فرمايد: «و ما بر آنان مسلّطيم». «١» حضرت على (ع) هم در خطبه قاصعه، محكوميت بنى اسرائيل در چنگال فرعون و تسلط ستمگرانه فرعون را «بنده گرفتن» مى‌خواند و مى‌فرمايد: «فراعنه، آنان را به بندگى گرفته بودند.» «٢» بنابراين، فرمانبريهاى اجبارى از نظر اجتماعى عبادت است و شيوه مستكبران پيوسته چنين است كه همه مردم را «عبد» خود قلمداد مى‌كنند. چنان كه حضرت على (ع) در مورد بنى‌اميه نيز خبر داده كه آنان بندگان خدا را به بندگىِ خود مى‌گيرند. «٣»