شكوه شعر عاشورا - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٩٦

- U-/- UU-/- UU-
در وزن: فاعلاتن، فعلاتن، فعلات: يك مثنوى، معادل ٣ درصد
-UU /--UU /--U -
اين آمار تقريبى نشان مى‌دهد كه سه وزن اوّل، بيشتر مورد استفاده شعراى مثنوى‌سرا قرار گرفته و تقريباً در ٦٦ درصد اين‌گونه آثار، حضور آهنگين خود را حفظ كرده‌اند، و سهم چهار وزن بعد جمعاً ٣٤ درصد است كه تقريباً نيمى از سهم سه وزن اوّل به شمار مى‌رود، و در اين ميان، اوزان بلند عروضى هيچ سهمى نداشته‌اند. تحوّلى كه از نظر وزن عروضى در قالب «مثنوى» صورت گرفته است، اختصاص به شعر معاصر دارد و على‌ رغمِ وجود چند مثنوى با اوزان بلند در آثار شعراى دوره قاجاريّه، چون بازتابى در ادبيّات اين دوره به بعد نداشته است، نمى‌تواند به عنوان آغاز يك تحوّل بنيادين و همه‌جانبه در «قالب مثنوى» تلقّى گردد و علّت اين ناكامى را بايد در اوزان به كار گرفته شده در «مثنوى» دانست كه فاقد جاذبه‌هاى آهنگين بوده است. هر چند در مثنوى‌هاى ماندگار بزرگان ادب فارسى چيزى كه واقعاً جاى آن
شكوه شعر عاشورا ٤٠٧ اوزان جديد مثنوى عاشورايى امروز ..... ص : ٤٠٠
خالى است حضور اوزان بلند و دامنه‌دار است. ولى هيچ اديب منصفى در سرشارى مثنوى‌هاى سخنوران گذشته اين سامان از معارف ارزشى و مفاهيم بلند اخلاقى و عرفانى، ترديد نمى‌كند و از تجليل مقام شامخ ادبى و علمى آنان غافل نمى‌ماند و بر غناى محتوايى و ساختار محكم و متين «مثنوى‌ها» ى آنان پاى مى‌فشارد. ضمناً صرف حضور اوزان بلند و بى‌سابقه در قالب «مثنوى» نمى‌تواند به عنوان يك «ارزش» براى شعر امروز تلقّى گردد و اگر در اينجا به اين مسأله پرداخته مى‌شود به خاطر تحوّل چشمگيرى است كه امروز