ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى و در ادامه آن، آشنايى شعرا و نويسندگان عصر مشروطيّت با ادبيّات غرب و شيوه نقد اروپايى و در نهايت با تغيير ساختارى و تحوّلى كه از نظر كيفى در ادبيّات مشروطيّت پديد آمد، شعر عاشورا نيز- كه از ديرباز به خاطر «تقليد» و «تكرار» و «عدم پويايى» در عطش يك رفرم ساختارى و محتوايى مى‌سوخت- با آغوش باز از اين اتّفاقات ادبى و تحوّلات سياسى استقبال كرد و به شعراى درد آشنا و متعهّد اين اجازه را داد كه در گستره كربلا به «كشف‌هاى تازه‌اى» نايل آيند و شعر عاشورا را با سمت و سويى ارزشى عرضه نمايند و با تجزيه و تحليل منطقى حادثه عاشورا به نتايج كاملًا تازه و در عين حال جاذبه دار و فراگيرى دست يابند و با معيارهاى ارزشى عاشورا بيش از پيش آشنا شوند.
قيام تاريخى پانزده خرداد، پيروزى انقلاب اسلامى و هشت سال دفاع مقدّس، به‌عنوان مهم‌ترين عوامل اصلى و با ويژگى‌هاى كاملًا استثنايى خود توانست اصلى‌ترين دروازه «شهر ارزشها» را به روى شهروندان شعر آيينى بگشايد و شعر عاشورا را با عبور دادن از مسيرهاى خطر خيز خصوصاً از گذرگاه‌هاى پر رمز و راز جنگ تحميلى به جايگاهى كه در خور اوست، رهنمون شود.
اگر چه «لزوم رفرم محتوايى در شعر عاشورا» نه در دو دهه اخير كه از سده سيزده توسّط شعراى دردآشنا و معترض احساس مى‌شد و گاه به صورت جدّى و گاه به گاه به شكل طنز گزنده در آثار شعراى عصر قاجاريّه به بعد راه مى‌يافت ولى يغماى جندقى (١١٩٦- ١٢٧٦ ق.) را بايد از پايه‌گذاران رفرم «ساختارى» و «محتوايى» در شعر عاشورا