در روابط متقابل شعر عاشورا با شعر مشروطيّت، تعميم قالب‌هاى شعرى و احياى برخى از فرمهاى سنّتى كهن و حتّى ابداعى كه يغما و ديگر شعراى مرثيه سرا در آفرينش قالب‌هاى جديد در زمينه نوحه‌هاى عاشورايى از خود نشان دادند، مى‌تواند در شمارداده‌هاى شعر عاشورا به شعر دوره مشروطيّت و پس از آن به حساب آيد، و اين غير از تأثير فوق‌العاده‌اى است اين گونه شعرا در تغيير نگرش شاعران عصر مشروطيّت نسبت به مسايل اجتماعى و سياسى داشته‌اند.
٢- عوامل دخيل در تطوّر درونى و محتوايى شعر عاشورا
عوامل دخيل در تطوّر محتوايى شعر عاشورا
شكوه شعر عاشورا ١٤١ ١ - ٢ - عوامل زمينه‌ساز ..... ص : ١٣٠
را مى‌توان به دو دسته تقسيم كرد:
١- عوامل زمينه ساز، كه به صورت غير مستقيم در اين تطوّر تدريجى مؤثّر بوده‌اند.
٢- عوامل اصلى، كه مستقيماً در تطوّر محتوايى شعر عاشورا دخيل بوده و شتاب بيشترى به اين سير تدريجى داده‌اند.
چنان كه در تفاوت اصلى شعر عاشورايى از شعر عاشورا ديديم، عنايت شعراى آل اللّه به اصول ارزشى است كه از اواخر دوره قاجاريّه آغاز و در دو دهه اخير با شتاب بيشترى دنبال شده است. بنابراين، در اين مبحث، سخنى از شعر عاشورا به ميان نخواهد آمد و آنچه عنوان مى‌شود صرفاً مربوط به شعر عاشورايى است، چرا كه در شعر عاشورا حضور مفاهيم ارزشى تقريباً منتفى است و اساس تطوّر محتوايى در شعر عاشورايى مبتنى بر حضور تدريجى ارزش‌هاى عاشورايى در اين نوع از شعر آيينى‌است‌