تصويب رسيد و رژيم مشروطه، قانوناً مستقر شد.
در اين نهضت، كه صبغه‌اى كاملًا مذهبى داشت، رويكرد محسوسى به ارزش‌هاى عاشورايى ديده مى‌شد. ستم ستيزى، برقرارى قسط و عدل، آزادى و مبارزه با عوامل استعمار اهداف والايى بود كه در اين خيزش ميليونى مردمى دنبال مى‌شد.
شعر اين دوره نيز به دليل حضور همين انديشه‌هاى متعالى، و عواملى كه در تغيير شيوه و تنوّع قالب‌هاى شعرى دخيل بوده‌اند، ممتازتر از ساير ادوار ادبى در زبان فارسى است.
«اگر از تنوّع شعر فارسى در عصر حاضر صرف‌نظر كنيم، مى‌توانيم بگوييم شعر فارسى، در هيچ دوره‌اى به اندازه عصر مشروطيّت از تنوّع زمينه‌هاى فكرى و زبانى و اسلوبى برخوردار نبوده است. البتّه توجّه داريد كه تكيه و تأكيد نگارنده، بر تنوّع است و نه بر ميزان ارزش. «١»
برخى از پژوهشگران، از ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى و فتح‌اللّه خان شيبانى (١٢٤١- ١٣٠٨) به‌عنوان «طلايه‌داران شعر مشروطيّت»، و از ميرزا فتحعلى آخوندزاده و ميرزا آقا خان كرمانى به‌عنوان «طرّاح شعر مشروطيّت» ياد مى‌كنند و سپس ساير شعراى عصر مشروطيّت را به سه دسته تقسيم مى‌كنند:
الف: شاعرانى كه شعر آنان- كه آيينه تمام نماى شعر مشروطيّت است- به منزله «قلب سپاه» و «مركز شعر مشروطيّت» بوده و شعرشان كلًّا «لفظا» و «معناً» در معرض حوادث زمان قرار داشته است. مانند: سيّد اشرف قزوينى گيلانى، عارف قزوينى و ميرزاده عشقى.