ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧ - تربيت نسل منتظر
زمانى كه نسل فاسد از صالح و صالح از فاسد كاملًا جدا شده باشند.
در ماجراى يكى از جنگها، مالك به حضرت على (ع) عرضه داشت: «خوشحالم از اينكه توانستم شمشيرم را از خون صدتن از منافقان و كفار سيراب كنم.» حضرت در پاسخ به او فرمودند:
من تا هفت نسل افراد را نگاه مىكردم اگر يك مومن در صلب او وجود داشت وى را نمىكشتم؛ از همينرو من نود ونه نفر را كشتم.
در سوره فتح خداوند مىفرمايد كه ما دست شما را بستيم تا همه آنها را نكشيد و دستان آنان را بستيم تا شما را نكشند. اين عفو عمومى به دوعلت بود: يكى مؤمنانى كه در صلب كفّار مكه وجود داشت و ديگر وجود افراد مؤمنى كه از ترس يا تقيه، ايمان خويش را كتمان كرده بودند.
وقتى ما براى تعجيل در فرج امام زمان (ع) دعا مىكنيم اين دعاى ما بايد جلوه عملى هم داشته باشد؛ زيرا دعاى بدون عمل بىثمر است و به اجابت نخواهد رسيد. امام رضا (ع) فرمودند:
كسى كه بىعمل دست به دعا بردارد، خودش را استهزاء و مسخره نموده است.
يكى از جلوههاى عملى اين موضوع همان زمينه سازى عملى براى ظهور است. ما بايد تمام تلاشمان را بكنيم تا اين ودايع الهى و ايمانى ظهور يابند. برنامهريزى ما نيز بايد به نحوى باشد كه حتى افرادى را كه بناست در آينده به دنيا بيايند در بربگيرد. يك نسل مطهّر نيازمند يك فضاى طاهر است كه بتواند در آن رشد پيدا كند؛ به عبارت ديگر براى آنكه فرزندان و نسلى منتظر و مطهّر از خود به يادگار بگذاريم لازم است پيش از آن، خودبه اين باور برسيم كه مىتوانيم و بايد چنين فضاى طاهرى را مهيّا سازيم.
در روايات آمده كه اگر كسى شراب بنوشد، در هفت نسل پس از او، حداقل يكى از فرزندانش معلول خواهد شد؛ در پزشكى نوين اين امر ثابت شده كه حتى گاه تا ده نسل بعد هم امكان جهش سلولى و بروز چنين مشكلاتى هست. اين به معناى آن است كه ما براى نسلها هم مىتوانيم برنامهريزى كنيم و بايد به اين وظيفه و تكليف خود باور بياوريم. اگر جلوى تخريب نسلها را بگيريم، مىتوانيم اميدوار باشيم كه در تربيت سيصد و سيزده يار حضرت و در نتيجه در ظهور ايشان نقش خواهيم داشت. در مقابل، اگر ما كوتاهى كنيم ممكن است ظهور را تا مدت نامعلومى به تأخير بيندازيم. همان طور كه مىدانيم حتى اگر ما كوتاهى كنيم و اين امر را به تأخير بيندازيم خداوند در تحقق آن كوتاهى نكرده و به تعبير پيامبر اكرم (ص) حتى اگر تنها يك روز از عمر جهان مانده باشد خداوند حضرتش را ظاهر خواهد ساخت. مهم اين است كه ما در واقعه شريف ظهور نقش داشته باشيم.
خلاصه اينكه براى تعجيل در ظهور و زمينهسازى براى آن بايد با استفاده از آموزشهاى فرهنگى مؤثر افكار افراد را به اين سمت سوق دهيم كه خودشان خواهان ايجاد وتربيت نسلى مطهّر باشند.
ويژگىهاى يك نسل منتظر و وجوه تمايز آن با بقيه چيست؟
شهيد مطهّرى در پاسخ به اين سؤال، در جايى گفته بود كه بسيارى از آدمهاى خوب، صالحند نه مصلح. صالح شدن يك فرد، اصلًا ساده نيست و زحمت زيادى مىطلبد ولى با مصلح فاصله دارد.
در قرآن كريم آمده:
الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ؛
و سپس در ادامه مىفرمايد، بسيارى هرچند ايمان دارند ولى عمل صالح انجام نمىدهند. باز در آيه ٣٧ سوره فاطر آمده است، عدهاى كه وارد جهنم مىشوند به خداوند عرضه مىدارند: «رَبَّناأَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً» يعنى اينان در دنيا اعمال حسنهاى داشتهاند كه صالح نبوده است. در آيه ٣٧ سوره سبأ هم آمده است:
«اموال و اولادتان نمىتوانند شما را به ما برسانند»، زيرا اينان براى اينكه خود را توجيه كنند مىگويند ما دلمان پاك است و نيازى به انجام عمل صالح نداريم. به تصريح آيه «وَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ»، مؤمنانى كه بهطور مداوم عمل صالح انجام دهند خداوند آنان را در زمره صالحان قرار مىدهد. حسن فعلى و فاعلى بايد با هم جمع شود. شهيد مطهّرى با تفكيك ميان مقام صالح و مصلح توصيف زيبايى از ياران امام حسين (ع) داشتند كه آنان امام مصلح زمان خويش را يارى كردند. به نظر بنده، تا كسى خود، درجاتى از مصلح را نداشته باشد نمىتواند به مقام يارى مصلح برسد. رسيدن به اين مراتب رشد كمالى واقعاً تلاشهاى جدّى مىطلبد.
درباره صد لعن و صد سلام زيارت عاشورا نكتهاى وجود دارد كه بيان آن در اينجا خالى از لطف نيست.
همانطور كه مىدانيد، در قرآن كريم صد نام توقيفى خداوند وجود دارد؛ كه نمىتوان آنها را كم يا زياد كرد. آيتالله جوادى آملى با استناد به همين مطلب در تفسير آيهاى از سوره نوح كه حدّ زن و مرد زنا كار بدون تفاوت قائل شدن در جنسيت، صد ضربه شلاق بيان مىكند، مىفرمايند: «چون زن و مرد زناكار به صد نام خداوند پشت كردهاند بايد به ازاى هر نام يك شلاق به آنها زده شود.» استنتاج بنده از اين صحبت اين بود كه صد لعن زيارت عاشورا از اين روست كه دشمنان امام حسين (ع) به مظهر تامّ صد نام الهى پشت كردهاند و در مقابل، آنان كه ايشان را يارى نمودند و همه چيز خويش را فداى ايشان كردند به صد نام خدا روى نمودند. بر همين اساس ما اگر بخواهيم نسل منتظر مصلحى كه به صدنام خدا روى كند تربيت كنيم چقدر برنامهريزى و تلاش مىطلبد. ما صرفاً به نقل و تعريف اكتفا مىكنيم؛ در حالى كه اگر بخواهيم عمل كنيم، و چنين نتيجهاى بگيريم خيلى كار مىطلبد.
لازم است اين نكته را هم متذكر شوم كه به تعبير امام حسين (ع) ياران ايشان بهترين ياران بودند، و هيچ گاه كسى