ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٨ - انگيزه نگارش كتاب
معرفى ميراث مكتوب مهدوى: غيبت نُعمانى يادگار جاودانه مذهب اماميه
عبدالحسن تركى
يكى از كهنترين كتابهايى كه در موضوع غيبت امامعصر (ع) به دست ما رسيده است كتابُ الغيبة عالم و محدّث بزرگوار «ابوعبدالله محمّدبن ابراهيم نُعمانى» معروف به «ابن ابى زينب» است.
در نيمه اوّل سده چهارم قمرى، آنگاه كه غيبت حضرت مهدى (ع) به درازا كشيد، به ويژه پس از درگذشت آخرين نائب از نائبان چهارگانه- ابوالحسن سيمرى- و پايان دوره غيبت صغرى و فرا رسيدن غيبت كبرى، آشفتگى فكرى و تزلزل اعتقادى فراوانى در تفكر شيعى پديد آمد؛ بسيارى دچار شك و سرگردانى، و ترديد و پريشانى شده و برخى به اعتراف و حتّى به انكار برخاسته و تعدادى هم راه ارتداد در پيش گرفتند. از همينرو «نعمانى» جهت استحكام بخشيدن به بنيانها و باورىهاى شيعى و همچنين براى پاسخگويى به نيازهاى اعتقادى شيعيان در امر امامت و راز غيبت و در يك كلام هدايت مردم به سوى حق و حقيقت، كتاب جاودانه خود الغيبة (=غيبت) را تأليف كرد.
انگيزه نگارش كتاب
نعمانى، انگيزه تأليف كتاب خود را در مقدّمه چنين آورده است:
من امروز گروههايى را مىبينم كه به مذهب شيعه منسوبند و به پيامبر (ص) و خاندان او (ع) وابستهاند؛ به اصل امامت اعتقاد دارند و به آن چنگ زدهاند ...، اما متأسفانه دچار تفرقه و چند دستگى در مذهب شدهاند ... پارهاى درباره امام غلوّ كرده، برخى بسيار كوتاه آمده، و جز اندكى بقيّه در مورد امام زمان خود و ولىامر و حجّت پروردگارشان به شك افتاده و دو دل شدهاند، در حالى كه خداوند او را به علم خود برگزيده است.[١]
من در رواياتِ منقول از امامان راستين (ع) به اين [سخن] برخوردم كه آنان امر كردهاند به كسى كه خداوند بهرهاى از دانش به وى عطا كرده و به اسرارى كه ديگران نمىدانند، آگاهش ساخته، تا آنچه را بر برادران دينى او مُشْتَبه گشته، برايشان