ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٧ - مصاديق كمال در دعاهاى امام زمان (ع)
به كمال خويش نائل گردد. يقين محور تمام حركتها و پويايىها و كمالها و شرابى بس گواراست.
دومين امرى كه آن حضرت (ع) از خداوند متعال تقاضا نمودهاند «نور ايمان» است، البته ايمانى كه به حقيقت تعلق بگيرد. ايمان به حق نورانى است ولى ايمان به باطل داراى ظلمت و تاريكى است.
امام عصر- ارواحنا فداه- در سومين مرحله خواستار «نور نيات» شدند. امام (ع) در اين قسمت از دعا خواستار انديشههاى نورانى شدهاند و انديشههاى نورانى انديشههاى صحيح هستند.
انسان كامل و آرمانى با توجه به اين سخن صاحبالامر (ع) عبارت است از انسانى كه انگيزههاى انجام اعمال او، انگيزههاى نورانى باشد.
آن حضرت (ع) در چهارمين مرحله از دعا خواستار «نور علم» نسبت به اراده خويش شدهاند. ممكن است اين سؤال قابل پرسيده شود كه چرا امام (ع) خواستار علم مفيد و صحيح براى اراده خويش شدهاند.
در پاسخ بايد گفت آنچه مبدأ اراده انسان است علم اوست و لذا اگر اين علم صحيح نباشد، اراده انسان نيز ره به خطا خواهد پيمود.
اين بحث در مباحث فلسفه و علم اخلاق بسيار گستردهتر از سطح موجود مورد بررسى قرار گرفته است علاقمندان مىتوانند به كتابى از نويسنده، در اينباره مراجعه فرمايند.[١]
آنگاه امام عصر (ع) در عبارت بعدى اين دعاى شريف خواستار «نور عمل» شدهاند و از خداوند متعال درخواست نمودهاند كه نيرو و قدرت ايشان را پر از عمل صالح فرمايد، به اين معنى كه بسيار موفق به انجام اعمال صالح گردند.
عمل صالح يكى از جنبههاى وجودى انسان است كه انسان كامل و كسى كه در حال حركت به سوى كمال خويش است در صدد تطبيق اين جنبه از جنبههاى وجودى خويش با خواست خداوند متعال است و چنين انسانى به كمال لايق خويش در اين محور دست يافته است.
اين دعاى شريف در اين فرازها در صدد بيان جنبههاى گوناگون وجودى انسان است كه چنانچه با خواست الهى هماهنگ شود، انسان به طرف كمال مطلوب حركت خواهد نمود.
امام زمان (ع) در ششمين فقره از اين دعا خواستار «زبان صادق و راستگو» شدهاند. اين خواسته امام- اروحنا فداه- نيز يكى از جنبههاى وجودى انسان است كه در صورت تطابق با درخواست خداوند متعال، مسير كمال الهى در اين بعد طى خواهد گرديد.
در ادامه آن حضرت (ع) خواستار «نور بصيرت خدايى» در دين گرديدهاند. در كلمات ائمه اطهار (ع) نيز همين خواسته بيان گرديده است و آن حضرات (ع) خواستار بصيرت در دين شدهاند. همچنين اعطاى «چشم با بصيرت» را از ذات الهى درخواست نمودهاند. چشم با بصيرت چشمى است كه به حقايق اشياء دست يافته و به اشياء با ديده عبرت مىنگرد.
امام عصر (ع) در مورد كمال انسان در زيارت ناحيه مقدسه نيز چنين مىفرمايند:
بارالها، مرا به نعمت خويش روشنى بخش، به آنچه قسمت ما كردى راضى فرما، مرا به نعمت و بخششهايت بپوشان، و مرا از مكر و نقمتها دور دار، و مرا از خطا و لغزش حفظ كن، و گفتار و عمل مرا درست بدار، و به من توفيق عمل و فرصت عمل در دوره حيات عنايت كن، و مرا از ترس و بيم و بيمارىها مصون نگاه دار، و مرا به واسطه اوليائم و به واسطه فضل و بخششت به بهترين آنچه آرزو دارم برسان. بارالها بر محمد و آل او درود بفرست، و توبه مرا پذيرا شو، و به اشك من ترحم نما، و لغزشم را كم كن و سختى حال مرا برطرف ساز و خطاهايم را بيامرز و ذريه مرا اصلاح فرما. بارالها در اين شهادتگاه مورد تعظيم و جايگاه مورد تكريم هر گناهى را از من ببخش و هر عيبى را بر من بپوشان و هر غمى را از من برطرف كن و رزق مرا وسعت ده و هيچ جاهلى را باقى مگذار و هر جهلى را تبديل به علم كن و هيچ فسادى را براى من باقى مگذار و آن را برطرف فرما و آرزوهايم را برآورده نما و تنگناها و مضيقههاى مرا به وسعت و گشايش برسان و هر پريشانى را از من برطرف كن و هر امر ناقصى را از من به كمال و تمام برسان و مال مرا افزايش ده و خلق مرا نيكو فرما و انفاق مرا امر پايدارى قرار بده و هر مشكلى را از من حل نما و هر بدى را از من اصلاح فرما، و هر محسودى را از من برطرف فرما، و هر دشمنى را از من بگردان و هر شرى را از من كفايت نما و بيمارىهايم را شفا ده و هر دورى را از خويش براى من تبديل به نزديكى نما و هر پراكندگى را تبديل به اجتماع و پيوستگى گردان و هر خواهش مرا اجابت نما.
پروردگارا از تو خواستار خير دنيا و ثواب آخرت هستم. پروردگارا ما را به غناى خويش با حلالت از حرامت بىنياز فرما. پروردگارا ما را به فضلت از همه خلق بىاحتياج نما. پروردگارا از تو خواستار علم نافع و قلب با خشوع هستم. پروردگارا به من يقينى شفا دهنده و عملى خالص عطا فرما.
پروردگارا به من صبر زيبا و اجر و پاداش بزرگ و بسيار و شكرگزارى نعمتت را به من عطا فرما و احسان و كرامتت را نسب به من زياد فرما و گفتار مرا در ميان مردم مورد قبول قرار ده.
پروردگارا اعمال مرا در نزد خودت رفيع و قبول فرما و براى من در اعمال خيرم پيروانى قرار ده و دشمن مرا نابود كن. بارالها بر محمد و آل محمد در لحظه لحظه شب و روز درود فرست. و مرا از شرور اشرار كفايت كن. و از گناهان و سنگينىهاى آن و از آتش جهنم حفظ كن و به دار قرار وارد فرما. و مرا و همه برادران و خواهران دينىام را به رحمت و كرم خودت بيامرز اى بخشاينده مهربان.[٢]
پىنوشتها:
[١]. مسائلى، احمد، فسلفه اخلاق و علم اخلاق، فصل ١٦ و ١٧.
[٢]. زيارت ناحيه مقدسه صاحب الزمان (ع).