ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - نمونه هايى از پيروزى مستضعفان

آنكه صبر كردند، وعده نيكوى پروردگارت به فرزندان اسراييل تحقّق يافت.[١]

سرانجام پس از درهم شكسته شدن قدرت فرعونيان، بنى اسراييل كه ساليان درازى را در زير زنجير اسارت و بردگى به سر برده بودند، پيروز شدند و وارث سرزمين هاى پهناور آنان گشتند. از اين دو آيه برمى آيد كه رمز پيروزى آنان، يارى جستن از خدا و پايدارى در راه هدف بوده است.

حضرت نوح و شمار پيروانش، سال ها كوشيدند و در راه هدف خويش رنج هاى طاقت فرسايى را به جان پذيرفتند و سرانجام به پيروزى نهايى دست يافتند:

و ما او و كسانى را كه با وى در كشتى بودند، نجات داديم.[٢]

و درباره هود (ع) مى فرمايد:

پس او و كسانى را كه با او بودند، رهانيديم.[٣]

نيز در مورد حضرت لوط (ع) مى فرمايد:

پس او و خانواده اش را نجات داديم.[٤]

همچنين درباره صالح پيامبر (ع) آمده است:

پس چون فرمان ما رسيد، صالح و كسانى را كه با او ايمان آورده بودند، رهانيديم.[٥]

تعبير پيشين درباره حضرت شعيب نيز وارد شده است.[٦]

موارد بسيارى از نمونه هاى پيروزى مستضعفان در قرآن‌[٧] آمده است كه آوردن يكايك آنها در اين مجال نمى گنجد.

پيامبر گرامى اسلام و ياران پاك باخته اش كه سال ها در زير شكنجه و آزار مشركان بودند، در اثر جان بازى و جهاد و مبارزه به پيروزى دست يافتند. قرآن در اين باره مى فرمايد:

چون هنگام فتح و پيروزى با يارى خداوند فرا رسد و در آن روز مردم را بنگرى كه فوج فوج به دين خدا داخل مى شوند.[٨]

در اين آيه شريفه، واژگان «نصر» [پيروزى‌] و «فتح» در پى يكديگر آمده است. «نصر» به معناى يارى و كمك پروردگار به پيامبر و غلبه و پيروزى آن حضرت بر دشمنان است كه با فتح مكّه صورت پذيرفت و بيشتر دشمنان پيامبر از ميان رفتند. همچنين مراد از «فتح»، فتح مكّه است كه پيروزى بزرگى براى اسلام و مسلمانان بود. منظور از واژه «النّاس» نيز بت پرستان عرب مانند اهل مكّه و طائف و يمن و هوازن و همانندهاى ايشان هستند كه گروه گروه به دين حق گرويدند و در راه پيروزى مسضعفان تلاش ها كردند.[٩]

افزون بر موارد ياد شده، نشانه هايى در آيات و روايات مبنى بر تعلّق مشيّت الهى بر پيروزى نهايى مستضعفان وجود دارد كه در آينده بدان خواهيم پرداخت.

پى نوشت ها:

مستضعفان از ديدگاه اسلام، مركز پژوهش هاى اسلامى صدا و سيما، صص ١٨٤- ١٧٥.

[١]. سوره قصص (٢٨)، آيه ٥ و ٦.

[٢] .... وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ. سوره انفال (٨)، آيه ٧ و ٨.

[٣]. يَمْحُ اللَّهُ الْباطِلَ وَ يُحِقُّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ. سوره شورا (٤٢)، آيه ٢٤.

[٤]. جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً. سوره اسرا (١٧)، آيه ٨١.

[٥]. بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ. سوره انبياء (٢١)، آيه ١٨.

[٦]. قُلْ إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنى‌ وَ فُرادى‌ ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذابٍ شَدِيدٍ.قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ ما يُبْدِئُ الْباطِلُ وَ ما يُعِيدُ. سوره سباء (٣٤)، آيات ٤٦ و ٤٩.

[٧]. فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ؛ سوره مائده (٥)، آيه ٥٦.

[٨]. وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ. سوره روم (٣٠)، آيه ٤٧.

[٩]. إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهادُ. سوره غافر (٢٣)، آيه ٥١.

[١٠]. ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا كَذلِكَ حَقًّا عَلَيْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ. سوره يونس (١٠)، آيه ١٠٣.

[١١]. وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ. سوره قصص (٢٨)، آيه ٥ و ٦.

[١٢]. تفسير نمونه، ج ١٦، ص ١٥.

[١٣]. وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ؛ سوره حج (٢٢)، آيه ٤٠.

[١٤]. وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ؛ سوره آل عمران (٣)، آيه ١٣٩.

[١٥]. وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ. سوره نور (٢٤)، آيه ٥٥.

[١٦]. سيّد قطب، فى ظلال القرآن، ج ٤، ص ٢٥٣٩.

[١٧]. قالَ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ‌وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا الَّتِي بارَكْنا فِيها وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى‌ عَلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ. سوره اعراف (٧)، آيه ١٢٨ و ١٣٧.

[١٨]. فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ؛ همان، آيه ٦٤.

[١٩]. فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ؛ همان، آيه ٧٢.

[٢٠]. فَأَنْجَيْناهُ وَ أَهْلَهُ؛ همان، آيه ٨٣.

[٢١]. فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا صالِحاً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ؛ سوره هود (١١)، آيه ٦٦.

[٢٢]. وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا شُعَيْباً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ. سوره هود (١١)، آيه ٩٤.

[٢٣]. نك: سوره هاى: يوسف (١٢)، آيه ١١٠؛ انبياء (٢١)، آيه ٩، ٧١، ٧٤، ٧٥، ٨٨؛ شعراء (٢٦)، آيه ٦٥، ١١٩ و ١٧٠؛ نمل (٢٧)، آيه ٥٣ و ٥٧؛ عنكبوت (٢٩)، آيه ١٥، ٢٤ و ٣٢؛ صافات (٣٧)، آيه ٧٦، ١١٤، ١١٦ و ١٣٤؛ فصّلت (٤١)، آيه ١٨؛ قمر (٥٤)، آيه ١٨.

[٢٤]. إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً. سوره نصر (١١٠)، آيه ١ و ٢.

[٢٥]. آلوسى، تفسير روح المعانى، ج ٣٠، صص ٢٥٥ و ٢٥٦.