ظهور پيامبر خاتم (ص) بودند، حسادتشان باعث شد به كفر خود باقى بمانند. عامل مهم رفتار آنها هم كه بعد از پيامبر اكرم (ص) راه ارتداد را در پيش گرفتند و خلافت حضرت على (ع) را غصب كردند و جنگ و مخالفت با او را پيشه خود ساختند، جز حسادت و كينه‌جويى نبود.

امام صادق (ع) فرمود:

«إياكم أن يحسد بعضكم بعضا فإن الكفر أصله الحسد؛[١]

بر شما باد كه از حسادت‌ورزى برخى به برخى ديگر اجتناب كنيد؛ زيرا ريشه كفر، حسادت ورزى است.»

هنگامى كه رسول خدا (ص)، على (ع) را در غديرخم به خلافت انتخاب نمود، نعمان بن حارث فهرى‌[٢] خدمت پيامبر اكرم (ص) آمد و عرض كرد: تو به ما دستور دادى شهادت دهيم به يگانگى خدا و اينكه تو فرستاده او هستى. ما هم شهادت داديم. سپس دستور به جهاد و حج و روزه و نماز و زكات دادى. ما همه اينها را نيز پذيرفتيم؛ امّا به اينها راضى نشدى تا اينكه اين جوان [على (ع)] را به جانشينى خود منصوب كردى. آيا اين سخن از ناحيه خودت است يا از سوى خدا؟

پيامبراكرم (ص) فرمود: «قسم به خدايى كه معبودى جز او نيست! اين از ناحيه خدا است.» نعمان روى بر گرداند و گفت: خداوندا! اگر اين سخن حق است، سنگى از آسمان بر ما بباران! اينجا بود كه سنگى فرود آمد و او را كشت.[٣]

٤. بدترين بيمارى‌

در بين بيمارى‌هاى روحى، يكى از بدترين بيمارى‌ها كه معالجه آن سال‌ها طول مى‌كشد، حسادت است. على (ع) فرمود:

«الحسد شر الامراض؛[٤]

حسد بدترين بيمارى است.»

خطر حسد براى دانشمندان‌

هر قشر و صنفى دچار حسادت است و هر انسانى كه خود را نسازد، حسودى در او رشد و ريشه مى‌كند؛ امّا خطر اين صفت رذيله را براى علما بيشتر گوشزد كرده‌اند.

در حديثى از پيامبر اكرم (ص) نقل شده است كه آن حضرت فرمود:

«ستة يدخلون النار قبل الحساب بستة؛

شش گروه به خاطر شش صفت، قبل از حساب [الهى‌] وارد آتش مى‌شوند.»

«قيل يا رسول الله منهم قال الأمراء بالجور و العرب بالعصبية و الدهاقين بالتكبر و التجار بالخيانة و أهل الرستاق بالجهالة و العلماء بالحسد؛[٥]

عرض كردند اى رسول خدا! آنها چه كسانى هستند؟ فرمود: «زمامداران به خاطر ستم و بيدادگرى، عرب به خاطر تعصّب [ناروا]، كدخدايان و خان‌ها به خاطر تكبّر، تجّار به خاطر خيانت [به مردم‌]، روستاييان به خاطر جهل و نادانى و دانشمندان به خاطر حسادت.»

با اينكه كار علما و دانشمندان بيشتر مربوط به امور معنوى است كه هيچ مزاحمتى در آن راه ندارد و هر كس بدون كوچك‌ترين ضرر و زيانى به ديگرى، مى‌تواند به بالاترين مرتبه صعود كند و افزونى علم فردى، تهجّد و معنويت والاى انسانى، زيبا سخنرانى نمودن فردى و ... هيچ مانع و زيانى به ديگر هم‌صنفان نمى‌رساند.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. المفردات فى غريب القرآن، راغب اصفهانى، تهران، نشر الكتاب، دوم، ١٤٠٤ ق، ص ١١٨.

[٢]. غرر الحكم، ح ١٨٣٢، به نقل از: منتخب ميزان الحكمة، محمدى رى شهرى، دار الحديث، دوم، ١٣٨٠ ش، ص ١٤٢، ح ١٦٠٦.

[٣]. شرح چهل حديث، امام خمينى (ره)، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام، چاپ سيزدهم، ١٣٧٦، ص ١٠٤.

[٤]. ر. ك: گناهان كبيره، دستغيب شيرازى، ج ٢، ص ٢٨.

[٥]. سوره مائده (٥)، آيه ٢٧.

[٦]. همان، آيه ٣٠.

[٧]. سوره يوسف (١٢)، آيات ٤- ٥.

[٨]. سوره نساء (٤)، آيه ٥٤.

[٩]. سوره بقره (٢)، آيه ١٠٩.

[١٠]. سوره حشر (٥٩)، آيه ١٠.

[١١]. سوره حجر (١٥)، آيه ٤٧.

[١٢]. ر. ك: پيام قرآن، ناصر مكارم شيرازى، مدرسة الامام على ابن ابى طالب (ع)، اول، ١٣٧٨، ج ٢، ص ١٣.

[١٣]. سوره فلق (١١٣)، آيه ٥.

[١٤]. پيام قرآن، ج ٢، ص ١٣٣؛ شرح فارسى غرر الحكم، ج ١، ص ٩١، ح ٦٨٠٣.

[١٥]. المحجة البيضاء، فيض كاشانى، بيروت، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، ج ٢، ص ٣٢٦؛ مجموعة ورام، ج ١، ص ١٢٧.

[١٦]. پيام قرآن، ج ٢، ص ١٣٣؛ المحجة البيضاء، فيض كاشانى، بيروت، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، دوم، ١٤٠٣ ق، ج ٥، باب حسد، ص ٣٢٧؛ اصول كافى محمّد بن يعقوب كلينى، ترجمه مصطفوى، تهران، دار الكتب الاسلامية، ج ٣، باب حسد، ص ٤١٨، ح ٥.

[١٧]. بحار الانوار، ج ٧٥، ص ٢١٧.

[١٨]. برخى «جابر بن نذر» يا «حارث بن نعمان» را گفته‌اند.

[١٩]. مرحوم علامه امينى اين جريان را از سى نفر از علماى عامه نقل كرده است. ر. ك: الغدير، ج ١، صص ٢٣٩- ٢٤٦؛ تفسير نمونه، ج ٢٥، صص ٧- ٨.

[٢٠]. غرر الحكم، ح ١٣٣٢؛ شرح فارسى غرر الحكم، ج ١، ص ٩١؛ منتخب ميزان الحكمة، ص ١٤٢، ح ١٦٠٢؛ پيام قرآن، ج ٢، ص ١٣٢.

[٢١]. المحجة البيضاء، ج ٥، ص ٣٢٧.

ماهنامه اطلاع رسانى، پژوهشى، آموزشى مبلغان شماره ٩٣.