ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٦ - امامت، بالاترين مقامات روحانى
امامت، بالاترين مقامات روحانى
سيّد نجيب حسين محمّد
از متون دينى اين چنين استفاده مىشود كه مقام امامت رفيعتر از مقام نبوّت و رسالت است و جز اندكى از بندگان مخلص خدا، همچون انبياى اولوالعزم و امامان دوازدهگانه (ع) كسى بدان راه نمىيابد.
امام صادق (ع) مىفرمايند:
«... آن پيامبرى كه در خوابش [حقايق را] مىبيند و صدا [ى خاصّ] را مىشنود و در بيدارى واقعيت [آن را] مىيابد، امامى مانند [انبياى] اولوالعزم است.»[١]
و بر اين مطلب، قول خداى تعالى دلالت مىنمايد كه:
«وَإِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ؛[٢]
و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بيازمود و وى آن همه را به انجام رسانيد [خدا به او] فرمود من تو را پيشواى مردم قرار دادم [ابراهيم] پرسيد از دودمانم [چطور] فرمود: پيمان من به بيدادگران نمىرسد.»
همانا خداوند متعال، ابراهيم (ع) را به واسطه امامت گرامى داشت، بعد از آنكه نبى و رسول بود. آشكار است كه خطاب خداى تعالى به آن حضرت براى امامت، در پايان عمرش و پس از آزمودن حضرتش به ابتلائات و آزمونهاى مختلف، همچون انداختن در آتش، ذبح فرزند- پس از آنكه او را فرزند بخشيد- بود. اكرام به وسيله امامت؛ يعنى آنكه ابراهيمِ نبى و رسول، به مقامى رسيد كه امام باشد؛ با لحاظ اينكه امامت، بالاتر از نبوّت است.
امام صادق (ع) مىفرمايند:
«خداى عزّوجلّ، ابراهيم (ع) را (به عنوان) بنده برگزيد، پيش از آنكه نبىّ باشد و خداوند متعال او را (به عنوان) نبىّ برگزيد، پيش از آنكه رسول باشد و خداوند او را رسول برگزيد، پيش از آنكه خليل برگزيند و خداوند او را خليل برگزيد پيش از آنكه او را امام قرار دهد. پس آن هنگام كه همه چيزها را برايش گرد آورد، فرمود: «همانا من، تو را براى امامت مردم برگزيدم». از آنجا كه اين مرتبه در ديده ابراهيم عظيم جلوهگر شد، عرضه داشت: آيا [آن را] در ميان نسلم [قرار مىدهى؟] و خداوند فرمود: «عهد من به ستمكاران نمىرسد ...» [هرگز] نادان، امام پرهيزكار نمىباشد.»[٣]
همچنين از حضرت صادق (ع) نقل شده كه فرمودند: «ابراهيم (ع) نبى بود، نه امام تا آنكه خداوند فرمود: «من تو را امام قرار مىدهم ...».[٤]
و فرمودند: ابراهيم (ع) عرضه داشت: «آيا از نسلم ...؟» خداوند فرمود:
«عهد من به ستمكاران نمىرسد». بتپرست[٥] نمىتواند امام شود.»[٦]
امام رضا (ع) مىفرمايند:
«به حقيقت، امامت، مقام سومى است كه خداوند عزّوجلّ پس از (مراتب) نبوّت و خلّت (خليل بودن) به ابراهيم خليل عطا نمود؛ فضيلتى كه وى را بدان شرافت بخشيد و يادش را بلند گردانيد ... خداوند فرمود: «عهد من به ستمكاران نمىرسد». پس اين آيه، امامت هر ستمكار و ظالمى را تا روز قيامت باطل كرده و آن را تنها در ميان برگزيدگان قرار داده است.»[٧]
محقّق گرانقدر، سبزوارى (ره) در اين باره مىگويد:
امامت، سلطه و حكومت فعلى الهى در تنظيم امور مردم، بر اساس خواست پروردگار عالم است و هيچ ترديدى در اين نيست كه امامت رفيعترين مقامات انسانى است؛ زيرا امام، امين خداى متعال در ميان آفريدگانش و امين بين آفريدگان و خداى تعالى است؛ بنابراين- ناگزير- بايد آگاهترين مردم نسبت به فرامين خداوند، پرهيزكارترين ايشان در دين او، خردمندترين و سياستمدار ترينشان در سامان