تحفة الأحباب (شرح فارسی بر تشريح الافلاك شیخ بهائی)
(١)
مقدمه در هيئت عالم جسمانى
٦ ص
(٢)
شرح
١١ ص
(٣)
فلك كلى و شرح آن
١١ ص
(٤)
شرح
١٦ ص
(٥)
فصل اول در بيان دوائر عظام
١٩ ص
(٦)
اول دائره معدل النهار
١٩ ص
(٧)
شرح
٢٠ ص
(٨)
دوم دائره منطقة البروج
٢١ ص
(٩)
شرح
٢٢ ص
(١٠)
سوم دائره ماره به چهار قطب
٢٥ ص
(١١)
شرح
٢٥ ص
(١٢)
چهارم دائره ميل
٢٨ ص
(١٣)
شرح
٢٩ ص
(١٤)
پنجم دائره عرض
٢٩ ص
(١٥)
شرح
٣٠ ص
(١٦)
ششم دائره افق
٣٢ ص
(١٧)
شرح
٣٢ ص
(١٨)
شرح دور دولابى و رحوى
٣٥ ص
(١٩)
شرح
٣٦ ص
(٢٠)
شرح اختلاف بين شب و روز
٣٩ ص
(٢١)
شرح
٣٩ ص
(٢٢)
هفتم دائره نصف النهار
٤٢ ص
(٢٣)
شرح
٤٣ ص
(٢٤)
هشتم دائره اول السموت
٤٤ ص
(٢٥)
شرح
٤٤ ص
(٢٦)
نهم دائره وسط سماء رؤيت
٤٥ ص
(٢٧)
شرح
٤٥ ص
(٢٨)
دهم دائره ارتفاع
٤٥ ص
(٢٩)
شرح
٤٦ ص
(٣٠)
فصل دوم در شرح صور افلاك هفتگانه
٤٧ ص
(٣١)
شرح
٤٨ ص
(٣٢)
هيئت فلك زهره و افلاك علوية
٥٠ ص
(٣٣)
شرح
٥٠ ص
(٣٤)
هيئت فلك قمر
٥١ ص
(٣٥)
شرح
٥٢ ص
(٣٦)
هيئت فلك عطارد
٥٣ ص
(٣٧)
شرح
٥٤ ص
(٣٨)
فصل سوم در حركات و توابع آن
٥٤ ص
(٣٩)
شرح
٥٦ ص
(٤٠)
شرح حركت فلك تدوير در قمر
٥٧ ص
(٤١)
شرح
٥٨ ص
(٤٢)
مبحث تعديلات - تعديل شمس
٥٨ ص
(٤٣)
حالات قمر و خسوف و كسوف
٦٠ ص
(٤٤)
شرح
٦٤ ص
(٤٥)
فصل چهارم در آنچه تعلق به كره زمين دارد
٦٦ ص
(٤٦)
شرح
٦٧ ص
(٤٧)
وضع كره آفتاب با سكان خط استواء
٦٩ ص
(٤٨)
شرح
٧١ ص
(٤٩)
وضع شمس نسبت به سكنه عرض تسعين
٧٣ ص
(٥٠)
شرح
٧٥ ص
(٥١)
فصل پنجم شرح صبح و شفق
٧٥ ص
(٥٢)
شرح
٧٦ ص
(٥٣)
نمايش شعاع آفتاب
٧٦ ص
(٥٤)
خاتمه در بيان استخراج خط نصف النهار و سمت قبله از طريق دائره هنديه
٧٨ ص
(٥٥)
سمت قبله
٨١ ص
(٥٦)
طريق ديگر
٨٢ ص
(٥٧)
پايان كتاب
٨٣ ص
(٥٨)
فهرست موضوعات و مطالب
٨٤ ص

تحفة الأحباب (شرح فارسی بر تشريح الافلاك شیخ بهائی) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٨ - خاتمه در بيان استخراج خط نصف النهار و سمت قبله از طريق دائره هنديه

متن:

ثمّ اذا قربت الشّمس جدّا رؤى الضّوء معترضا و هو الصّبح الصّادق، ثمّ يرى محمّرا و الشّفق بعكس الصّبح، يبدو محمرا ثمّ مبيضّا معترضا ثمّ مرتفعا مستطيلا، و قد علم بالتّجربة انّ انحطاط الشّمس اوّل الصّبح الكاذب و اخر الشّفق ثمانية عشر درجة ففى عرض مح ل يتّصل الشّفق بالصّبح الكاذب اذا كانت الشّمس فى المنقلب الصّيفى اذ غاية انحطاطها عنه لا يزيد على ثمانية عشر درجة.

ترجمه:

سپس بعد از تحقّق صبح كاذب زمانيكه آفتاب نزديك بافق باشد يعنى به نيمه شرقى آن رسيد چنين ديده مى‌شود كه ضياء و نورش در دو سطح افق پهن مى‌شود و آن همان صبح صادق است.

سپس اين سفيدى بواسطه كثرت و غلظت بخارات كائنه در جهت افق قرمزرنگ ديده مى‌شود.

و امّا شفق، پس بدانكه آن غير از صبح و بعكس آن است يعنى ابتداء سرخ‌رنگ ديده شده و پس از آن كم‌كم و بتدريج سفيد و پهن شده و مرتفع و طولانى مى‌گردد، و بتجربه معلوم شده كه انحطاط خورشيد در اوّل صبح كاذب و آخر شفق هشت درجه مى‌باشد، بنابراين در عرض مح ل «٤٨» درجه و «٣٠» دقيقه شفق به صبح كاذب متّصل مى‌شود مشروط باينكه آفتاب در نقطه انقلاب صيفى باشد چه آنكه انحطاط نقطه انقلاب از افق بيشتر از هشت درجه نمى‌باشد.

[خاتمه: در بيان استخراج خط نصف النهار و سمت قبله از طريق دائره هنديه‌]

متن: خاتمة فى استخراج خط نصف النّهار و سمت القلبة بالدّائرة الهنديّة تسوى الارض بالكونيا او بغيرها من الالات و ترسم عليها دائرة، و تنصب على مركزها مقياسا على قوائم يقارب ربع قطرها و تعلم على مدخل ظله فيها و مخرجه عنها و تنصف القوس بينهما و تخرج من منتصفه خطّا مارّا بمركزها فهو خطّ نصف النّهار.

و اوّل وقت الظّهر ميل الظّلّ عنه و المقاطع له على قوائم خطّ المشرق و المغرب، ثمّ تقسم كلّ ربع تسعين قسما متساويا و هذا العمل تقريبى لاختلاف المدارين‌