تحفة الأحباب (شرح فارسی بر تشريح الافلاك شیخ بهائی) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥ - شرح
[سوم: دائره ماره به چهار قطب]
متن: الثّالثة الدّائرة المارّة بالاقطاب الاربعة:
و هى دائرة مارّة باقطاب الأوليين قائمة عليهما، فهما كذلك و تقطع الثّانية على الانقلابين و الأولى على نظير تيهما، و اقصر قوس منها بينهما او بين قطبيهما هو الميل الكلّى و هو بالرّصد الجديد كج له.
ترجمه: سوّم دائره مارّه بچهار قطب و آن دائرهاى است كه به چهار قطب دو دائره اوّلى و دوّمى (دائره معدّل و دائره فلك البروج) عبور كند، و بر نفس دو دائره قائم باشد، در نتيجه دو دائره مذكور نيز به دو قطب اين دائره عبور مىكنند.
و نيز اين دائره با دائره فلك البروج بر دو نقطه انقلاب صيفى و شتوى و با دائره معدّل بر دو نقطه نظير دو نقطه مذكور تقاطع مىكند و كوتاهترين قوسى از دائره دوّم «فلك البروج» كه بين دائره مارّه و معدلّ يا بين دو قطب اين دو قرار مىگيرد، بنام ميل كلّى موسوم است و آن طبق رصد جديد ٢٣ درجه و ٣٥ دقيقه است.
ش ١١
شرح
قوله: مارّة باقطاب الأوّليين: يعنى به دو قطب دو دائره، اوّل (معدّل النّهار) و دائره دوّم (فلك البروج) گذرد بنابراين بچهار قطب عبور مىكند طبق شكل (١١).