در نتيجه گاه باشد كه اين دايره با دايره سوّم يعنى دايره مارّه متّحد و مطابق مى‌گردد، و كوتاه‌ترين قوسى از اين دايره كه بين دايره معدّل و جزئى از فلك البروج واقع مى‌شود ميل اوّل ناميده شده و مقدار قوسى كه از اين دايره بين دايره معدّل و مركز كوكب قرار مى‌گيرد بعد (بضمّ باء) كوكب محسوب مى‌شود.

شرح‌

قوله: دائرة الميل: وجه تسميه اين دايره بنام «ميل» ازاين‌رو است كه بواسطه آن ميل هرنقطه‌اى را از معدّل معيّن مى‌كنند.

قوله: فقد تتّحد بالثّالثة: و آن در وقتى است كه اين دايره به دو قطب فلك البروج بگذرد.

قوله: و اقصر قوس منها بين الاولى و الاوّل ميله الاوّل: ضمير در «منها» به دايره ميل راجع بوده و مقصود از «الاولى» دايره اوّلى يعنى معدّل النّهار و از «الاوّل» جزء من الثّانية مى‌باشد، چه آنكه در ترديد واقع در كلام مصنّف (ره) شقّ اوّل «جزء من الثانية» بوده و شقّ دوّمش «مركز كوكب» مى‌باشد، و ضمير «ميله» به جزء من الثّانية عود مى‌كند.

قوله: و بينها و بين الثّانى بعده: ضمير در «بينها» به معدّل النّهار و در «بعده» بضمّ باء به مركز كوكب راجع مى‌باشد و مقصود از «الثّانى» مركز كوكب است زيرا اين عبارت شقّ دوّم ترديد واقع در كلام مصنّف (ره) را تشكيل مى‌دهد چنانچه گفته شد.

[پنجم: دائره عرض‌]

متن: الخامسة دائرة العرض: و تمرّ بقطبى الثّانية و جزء منها او مركز كوكب فقد تتّحد بالثّالثة و الرّابعة، و اقصر قوس منها بين الاوّل و الاولى ميله الثّانى و بين الثّانى و الثّانية عرضه، و الاقسام المتساوية الحاصلة من تقاطع ستّ عرضيّات احديها، الثّالثة و رابعتها تمرّ بالاعتدالين و البواقى بينهما هى البروج الاثنى عشرة المشهورة.